Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
315.1K
Қаралым
189
Орташа
Сұрыптау:
Айланы алысқа құр,
Пайданы жақынға қыл.
Пайданы жақынға қыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға істі оймен, есеппен істеуді ескертеді. Тура мағынасында — айланы, яғни амал-тәсілд...
Жақсы өтіріктен жаман шындық артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал шындықтың кейде ащы, ауыр болса да, өтіріктен әлдеқайда құнды екенін білдіреді. «Жақсы өт...
Тал таяқ болады,
Шал қонақ болады,
Нан тамақ болады.
Шал қонақ болады,
Нан тамақ болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің өтпелілігін, уақыттың бәрін өзгертіп, әр нәрсенің өз орны мен қадірі бар екенін б...
Көңіл - қазы, кез - таразы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ішкі көңілі мен өмірдегі әрекетін таразылап қарауды білдіреді. «Көңіл» — адамның...
Қолда өскен бұзау бұқа болмас.
**Негізгі мағынасы** Қолда өскен бұзау бұқа болмас деген мақалдың тура мағынасы — қолдан бағып, тым әлпештеп өсірілген б...
Немене, айтып — айтпай, дүние шолақ.
Адамның осы жүрген бәрі қонақ.
Адамның осы жүрген бәрі қонақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің қысқалығын еске салады. Адам бұл дүниеде мәңгі емес, уақытша ғана жүрген жан. Сон...
Сұрау оңай, жауап беру қиын.
**Негізгі мағынасы** Сұрау — адамға ең жеңіл іс, ал сұраққа дәл, орынды әрі жауапкершілікпен жауап беру — ой мен білімді...
Жабағы - тай деп қорлама,
Жолға шықса, ат болар.
Жолға шықса, ат болар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды немесе кішкентай, әлсіз көрінетін нәрсені төменсітуге болмайтынын айтады. Тура мағ...
Ұлы жол үйдің табалдырығынан басталады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ұзақ сапар, алыс жол адамның өз үйінен, табалдырықтан аттаудан бастал...
Ұят деген - тайпа ел.
**Негізгі мағынасы** «Ұят деген - тайпа ел» деген мақал ұяттың адам өміріндегі орны өте биік екенін білдіреді. Мұндағы...
Елден бұрын елпеңдеме.
**Негізгі мағынасы** «Елден бұрын елпеңдеме» деген мақал адамды орынсыз асығыстықтан, көптің алдына түсіп, жөнсіз дарақы...
Шын сөздің маңдайы қасқа.
**Негізгі мағынасы** Шын сөздің маңдайы қасқа деген мақал ақиқат сөздің ашық та анық болатынын білдіреді. Тура мағынада...
Бетке айтқаннын, зәрі жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал шындықты бетке тіке, ашық айтуда қатігездік не қастық болмайтынын білдіреді. Яғни, егер с...
Орташа болсаң, ақыңды ешкім жемес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ісі де, сөзі де, мінезі де шектен шықпай, орта жолды ұстауы керегін аңғартады. «...
Тентекке тіл жаңғырық.
**Негізгі мағынасы** Тентекке айтылған ақыл көбіне әсер етпейді, ол сөзді тыңдамай, керісінше өз айтқанын қайталай беред...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.