Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
315.3K
Қаралым
190
Орташа
Сұрыптау:
Меккеден тас көтеріп келгендей.
**Негізгі мағынасы** «Меккеден тас көтеріп келгендей» деген мақал бір істі орынсыз асыра мақтау, өзін ерекше еңбек сіңір...
Айдапсал от жақса, сақтықтың суын сеп.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: от тұтанып кетпеуі үшін оны алдын ала сумен басу керек. Астарлы мағынас...
Арба айдаған алдына қарайды.
**Негізгі мағынасы** Арба айдаған адам жолға қарап отырады, өйткені арбаның бағыты мен қауіпсіздігі оның алдыңғы көргені...
Шындықты қолдау - абырой,
Жалғанды қолдау - масқара.
Жалғанды қолдау - масқара.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — шын сөзді, әділ істі жақтау адамға абырой әкеледі, ал жалғанды, өтірік...
Есебін тапқан жігітке,
Ердің құны сөз емес.
Ердің құны сөз емес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — істің есебін, жөн-жосығын, ыңғайын тапқан жігітке үлкен құн төлеу де...
Арыстанбабқа түне,
Әзірет сұлтаннан тіле.
Әзірет сұлтаннан тіле.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір тілек тілеу үшін екі әулие орнына бару: алдымен Арыстанбабқа түнеп...
Ақылға саңыраулық айып.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылды сөзді, орынды кеңесті елемеу — үлкен мін екенін білдіреді. Тура мағынасында «саңыр...
Ақымақ алғыс алмайды,
Алғыс алмаған алысқа бармайды.
Алғыс алмаған алысқа бармайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ақымақ адамға ешкім алғыс айтпайды, өйткені оның ісі де, сөзі де көпке...
Шала молда шарық айтар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал білімсіз, шала сауатты адамның өз шамасын білмей, орынсыз сөйлеуін, әсіре білгішсінуді әж...
Бейнет көрмеген берекесіздік істейді.
**Негізгі мағынасы** Бейнет көрмеген, қиындықтың дәмін татпаған адам көбіне істің қадірін толық білмейді. Ол еңбектің, ш...
Ұстамен жақын болсаң ,
Мүйіз кесерін аларсың .
Мүйіз кесерін аларсың .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам кіммен араласса, соның әсерін алатынын білдіреді. Тура мағынада ұстамен жақын жүрген...
Қара жерге қар жауар,
Қарды көрген бір мұрат;
Қара жерден қар кетсе,
Жерді көрген бір мұрат.
Қарды көрген бір мұрат;
Қара жерден қар кетсе,
Жерді көрген бір мұрат.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қара жерге қар түссе, жер бір сәтке аппақ болып, ерекше көрінеді; қар е...
Мұнан да жаман күнімде тойға барғанмын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның басына қиын күн түссе де, сабыр сақтап, өз жағдайын тым қиынсынып, шағымдана берм...
Өмірі зақым жылқы бақсын,
Үзеңгісін ұзын тақсын.
Үзеңгісін ұзын тақсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірі бір іске, бір кәсіпке байланған адам сол ісін жақсы біліп, соған сай жабдықтанып, с...
Өнерлі істе жеміс бар,
Өрелі істе жеңіс бар.
Өрелі істе жеңіс бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал еңбектің жай ғана атқарылуы емес, оның сапалы, шебер және мақсатты орындалуы маңызды екен...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.