Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
315.6K
Қаралым
190
Орташа
Сұрыптау:
Әдеп әдет емес, жөн - әдет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның мінез-құлқы мен іс-әрекетінде орынсыз дағдыға еріп кетпей, дұрыс жолды ұстану ке...
Сыпырғышың жаман болса, шаңға өкпелеме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның істі дұрыс атқармауынан туған кемшілікті сырттан іздемеуді үйретеді. Тура мағынад...
Тасқан төгілер, іскен жарылар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ыдыс толып тасса, ішіндегі сұйық төгіледі; ал ашып қойылған, ісінген нә...
Нағашымен күрессе, жығылар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: нағашымен күш сынасқан адам, көбіне, жеңіледі. Астарлы мағынасы — өзің...
Әулиеден бас жесең,
Жүре-бара тас жерсің.
Жүре-бара тас жерсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның біреуге шектен тыс жалбақтап, орынсыз құрмет көрсетіп, жақсылық күтсе де, ақыры о...
Құдықтан су ішкен,
Қазғанға рахмет айтады.
Қазғанға рахмет айтады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал еңбектің қадірін білуді үйретеді. Құдықтан су ішкен адам сол құдықты қазған еңбектің арқа...
Жақсыға жақсы жарасар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жақсы адамға жақсы іс, жақсы сөз, жақсы мінез үйлесіп тұрады деген ой....
Өтірік айтып жылағанша,
Шыныңды айтып жалың.
Шыныңды айтып жалың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды шындықты айтуға шақырады. Тура мағынасы: өтірік айтып, кейін соның салдарынан жыла...
Шала молда - жалтақ,
Сөйлер сөзге шорқақ.
Сөйлер сөзге шорқақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал білімді толық меңгермеген, бірақ өзін діндар не оқыған етіп көрсеткісі келетін адамның мі...
Еріншектің қолы жетпейді,
Үлгісіз нұсқа бітпейді.
Үлгісіз нұсқа бітпейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал еріншек адам іске қолы тие бермейтінін, сондықтан қалаған мақсатына да жете алмайтынын бі...
Аллаға жағайын десең , азаның болсын ,
Қазыға жағайын десең , қазаның болсын.
Қазыға жағайын десең , қазаның болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — біреуге ұнау, көңілін табу үшін белгілі бір нәрсең болуы керек деген о...
Иттің де тәңірі бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — әр иттің де өз иесі, өз қорғаны бар деген ұғымға саяды. Астарлы мағына...
Бір есек қырың түйені жетелеп,
жолдан шығарып әкетеді.
жолдан шығарып әкетеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір есек көп түйені соңынан ертіп, дұрыс жолдан бұрып әкетуі мүмкін. Ас...
Атаңның құлы болса да,
Әділдікке басыңды и.
Әділдікке басыңды и.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды тегі мен дәрежесіне қарамай, әділдікті бәрінен жоғары қоюға үндейді. Тіпті біреуді...
Асыл - асылдан, нәсіл - нәсілден.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — асыл зат асыл заттан, текті ұрпақ текті әулеттен тарайды. Астарлы мағы...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.