Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
488.1K
Қаралым
294
Орташа
Сұрыптау:
Опасыздың өкіндіреді.
**Негізгі мағынасы** Опасыз адам ақыры өз ісінің зиянын тартады. Яғни, сенімге кір келтіріп, уәдесінде тұрмай, жақсылыққ...
Таутекенің тауға шықпаса, тұяғы қышиды.
**Негізгі мағынасы** Таутеке тауға шығып, қия-қатпарлы жерде еркін жүргенде ғана табиғатына сай тіршілік етеді. Сол сияқ...
Ақылға саңыраулық айып.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылды сөзді, орынды кеңесті елемеу — үлкен мін екенін білдіреді. Тура мағынасында «саңыр...
Ас атасы - нан,
Сөз атасы - абыз.
Сөз атасы - абыз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі үлкен құндылықты қатар қояды: ас пен сөз. «Ас атасы - нан» дегені — нанның тіршілікте...
Шал болғанмен қария болмас,
Шалшық су жиналып дария болмас.
Шалшық су жиналып дария болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның жасы үлкен болғанының өзі оны міндетті түрде ақылгөй, көреген, сыйлы қария етпейт...
Әдепті әдепсізден үйрен.
**Негізгі мағынасы** «Әдепті әдепсізден үйрен» мақалының тура мағынасы — адам тәртіпті, сыпайы кісінің қасында жүріп қа...
Шыдамның да шыдамы бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның төзімі шексіз емес екенін білдіреді. Қандай қиындыққа да сабырмен қарау керек, бі...
Жастықта еңбек бер,
Қартайғанда дәулет бер.
Қартайғанда дәулет бер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды жастық шақта қол қусырып отырмай, еңбек етіп, маңдай тер төгуге шақырады. Жастық —...
Тұлпар түбін табады.
**Негізгі мағынасы** Тұлпар түбін табады деген мақалдың тура мағынасы — жүйрік ат өз тегін, шыққан жерін ұмытпайды. Аста...
Беттің арын белбеуге түйме.
**Негізгі мағынасы** «Беттің арын белбеуге түйме» деген мақал адамның абыройын, ұятын, намысын ешқашан төмендетпе, қорл...
Баланың аузымен періште сөйлейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы жоқ, астарлы мәні басым. Халық баланың тілі таза, ниеті кіршіксіз, ойы ш...
Қызыл тіл - жанның мияты,
Абырой - ердің қуаты.
Абырой - ердің қуаты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөздің адам өміріндегі орнын өте биік қояды. «Қызыл тіл» дегені — шешен, орынды, өткір с...
Кәрісі кімнің бар болса,
Хаты соның қолында.
Хаты соның қолында.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қарт адамы бар үйдің, елдің «хаты», яғни сөзі, жолы, жөн-жосығы сол кі...
Ер айтпас, айтса қайтпас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер жігіттің сөзіне берік, уәдесіне тұрақты болатынын білдіреді. Тура мағынасында: нағыз е...
Қатардан ассаң да, халықтан аспақ жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: адам қанша биікке көтерілсе де, қатарластарынан озып шықса да, халықтың...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.