Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
316K
Қаралым
190
Орташа
Сұрыптау:
Жақсының сыры кетсе де,
Сыны кетпейді.
Сыны кетпейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақсы адам туралы айтады. Тура мағынасында оның құпиясы, ішкі сыры ашылып қалса да, жақсы...
Қызмет қыл да, міндет қыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға істеген ісін жай ғана амал ретінде емес, жауапкершілікпен атқаруды үйретеді. «Қызм...
Енең болмаса да, инең болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — енең болмаса да, инең болсын, яғни әйелдің үй шаруасына керекті азын-а...
Бір нәрсені ұмыт -
Біреуге жасаған жақсылығыңды
Біреуге жасаған жақсылығыңды
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға біреуге жақсылық жасағанда, оны қайта-қайта еске салмауды, міндетсінбеуді үйретеді...
Кәрісі кімнің бар болса,
Хаты соның қолында.
Хаты соның қолында.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қарт адамы бар үйдің, елдің «хаты», яғни сөзі, жолы, жөн-жосығы сол кі...
Еңбек мұратқа жеткізер,
Жалқау абырой кетірер.
Жалқау абырой кетірер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам еңбек етсе, мақсатына жетеді, ал жалқау болса, қадір-қасиетін жоғ...
Әр тірлікке төнер бір зауал бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — әр істің, әр әрекеттің өзіне тән аяқталу кезеңі, шегі бар деген сөз. А...
Жамандық қылсаң пәле күт,
Бәріне де зауал бар.
Бәріне де зауал бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға жаман іс істесе, оның салдары міндетті түрде болатынын ескертеді. Яғни, біреуге қи...
Еріншекке табалдырық та асу.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал еріншек, жалқау адам үшін ең қарапайым іс те ауыр көрінетінін білдіреді. Тура мағынасында...
Жастықта еңбек бер,
Қартайғанда дәулет бер.
Қартайғанда дәулет бер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды жастық шақта қол қусырып отырмай, еңбек етіп, маңдай тер төгуге шақырады. Жастық —...
Жақсының туғаны - бір той, өлгені - бір той.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақсы, абыройлы адамның өмірі елге қуаныш әкелетінін айтады. Оның дүниеге келуі де, өмірд...
Ашамай нардан үлкен,
Бала ханнан үлкен.
Бала ханнан үлкен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, кішкентай ашамай кейде нардан да үлкен көрінеді, ал бала кей жа...
Жақсының аты өлмейді,
Жазушының хаты өлмейді.
Жазушының хаты өлмейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жақсы адамның жақсы ісі де, артына қалдырған аты да ұмытылмайды; ал жа...
Бұйырғанға дауа жоқ.
**Негізгі мағынасы** «Бұйырғанға дауа жоқ» деген мақалдың тура мағынасы — тағдырға, жазмышқа қарсы амал жоқ деген сөз. А...
Саяқты үйреткен - таяқ.
**Негізгі мағынасы** «Саяқты үйреткен - таяқ» мақалы тәртіп пен жөнге салу көбіне талап пен жаза арқылы орнығатынын біл...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.