Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
488.2K
Қаралым
294
Орташа
Сұрыптау:
Молда білгенін оңиды,
Қарға көргенін шоқиды.
Қарға көргенін шоқиды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бойындағы дағды мен үйренген әдеті қайталанып отыратынын білдіреді. Молда білгені...
Жақсыны мақтасаң сақтанады,
Жаманды мақтасаң қомданады.
Жаманды мақтасаң қомданады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды орынсыз мақтаудың зиянын ескертеді. Жақсы адамды тым асыра дәріптесең, ол өзін жет...
Ождан - екі өмірдің азығы.
**Негізгі мағынасы** Ождан — адамның ішкі ар-ұяты, дұрыс пен бұрысты айыратын рухани таразысы. Бұл мақал тура мағынасынд...
Тал бесікке түскен жер бесікке де түседі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: адам туған шағында бесікке бөленіп, қалай өссе, өмірінің соңында да жер...
Өрісті жол елге жеткізер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — өрісі кең, жолы ашық адамның немесе істің елге, ортаға пайдасы тиеді д...
Қолда өскен бұзау бұқа болмас.
**Негізгі мағынасы** Қолда өскен бұзау бұқа болмас деген мақалдың тура мағынасы — қолдан бағып, тым әлпештеп өсірілген б...
Сөзіңе қарауыл қой.
**Негізгі мағынасы** «Сөзіңе қарауыл қой» деген мақал адамға сөйлер алдында ойланып, сөзін бақылап айту керегін ескерте...
Өткелден өткенше қызынды алайын,
Өткен соң аузынды ұрайын.
Өткен соң аузынды ұрайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сақтық пен алдын ала ойлаудың мәнін білдіреді. Тура мағынасында: өткелден өтерде біреудің...
Басыңды сыйлама, жасыңды сыйла.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам өз басын, яғни өз көңілін, қалау-ын бірінші орынға қоя бермей, жа...
Жерді тамшы, ерді қамшы ширатады.
**Негізгі мағынасы** Жер де, адам да әрекет пен ықпал арқылы жетіледі деген ой айтылады. Тура мағынасында жерге түскен т...
Елге құнды бол да, тірі қал,
Етігіңнің нәлі кеткенше ұмыт болады.
Етігіңнің нәлі кеткенше ұмыт болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға елге пайдаң тисін, қоғамға құнды ісіңмен көрін деген ой айтады. Яғни тірі жүргенде...
Адасқанның айыбы жоқ,
Қайтып үйірін тапқан соң.
Ашылғанның айыбы жоқ,
Өзі біліп жапқан соң.
Қайтып үйірін тапқан соң.
Ашылғанның айыбы жоқ,
Өзі біліп жапқан соң.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның қателесуі, жолдан жаңылуы — табиғи құбылыс екенін айтады. Бірақ ең маңыздысы — со...
Ақылдының сөзінен енші алып қал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылды, көргені көп адамның айтқан сөзін бос жібермей, одан өзіңе пайда, өнеге, сабақ ал...
Көре тұра айтпасаң, көргенсіз дер,
Біле тұра айтпасаң, жетесіз дер.
Біле тұра айтпасаң, жетесіз дер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам көріп-біліп тұрған шындықты айтпай, үнсіз қалса, оны жөн білмейтін, тәрбиесіз, бейқа...
Түйенің пірі - Ойсылқара.
**Негізгі мағынасы** «Түйенің пірі - Ойсылқара» деген мақал түйені ерекше қадірлейтін, оны киелі санайтын халық түсініг...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.