Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
316.2K
Қаралым
190
Орташа
Сұрыптау:
Қыс арбаңды, жаз шанаңды сайла.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қысқа арба, жазға шана дайындап қою. Астарлы мағынасы — әр істің өз ме...
Өмір өзіңдікі, өлім өзгенікі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өмірі өз қолында екенін, ал өлімнің өз еркінен тыс, басқа бір құбылыс екенін меңз...
«Әй!» дер ажа,
«Қой!» дер қожа жоқ.
«Қой!» дер қожа жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: үй ішінде біреуді тыйып, жөнге салар, тәртіпке шақырар адам жоқ деген...
Ұлыдан - өсиет,
Жақсыдан - қасиет.
Жақсыдан - қасиет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақсы адамның артында үлгі боларлық із қалатынын айтады. Тура мағынасында, үлкен кісіден...
Жақсы қартайса - қазына,
Жаман қартайса - сұмырай.
Жаман қартайса - сұмырай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам қартайғанда оның бұрынғы мінезі, адамгершілігі мен өмірден алған тәрбиесі анық көрін...
Атты қамшымен айдама, жеммен айда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жылқыны да, жалпы тіршілік иесін де күшпен емес, ықыласпен, дұрыс күтіммен баулу керек ек...
Ақырын жүріп, анық бас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды асықпай, байыппен әрекет етуге шақырады. Тура мағынасында — жолда жай жүріп, аяқт...
Өлі - тірінің азығы.
**Негізгі мағынасы** «Өлі — тірінің азығы» деген мақалдың тура мағынасы — өлген адамнан артылған мал-мүлік, ас-ауқат, д...
Көре тұра айтпасаң, көргенсіз дер,
Біле тұра айтпасаң, жетесіз дер.
Біле тұра айтпасаң, жетесіз дер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам көріп-біліп тұрған шындықты айтпай, үнсіз қалса, оны жөн білмейтін, тәрбиесіз, бейқа...
Көргенсіз десе кек тұтпа,
Көргеніңнен көрмегенің көп.
Көргеніңнен көрмегенің көп.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға айтылған ескертуді, сын мен кемшілікті ауыр көрмеуді үйретеді. Біреудің «көргенсіз...
Аз қайғыны ас басады,
Көп қайғыны дос басады.
Көп қайғыны дос басады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам басына түскен қайғы-қасіреттің емі бар екенін айтады. Аз ғана мұңды жақсы ас, дәмді...
Көп көрген - нұсқа,
Көп істеген - ұста.
Көп істеген - ұста.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірде көп нәрсе көріп, тәжірибе жинаған адам сөзге де, іске де ұқыпты, салмақты болады д...
Жастықта ойға алғанның қиыны жоқ,
Қартайғанда ол істің қиюы жоқ.
Қартайғанда ол істің қиюы жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның жастық шағы мен қарттық шағын салыстырады. Жас кезде күш-қайрат мол, ойға алған і...
Ғайыптан тапқан алтыннан,
Ақсақалдың батасы артық.
Ақсақалдың батасы артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — аяқ астынан, күтпеген жерден табылған алтыннан да ақсақалдың батасы қ...
Ождан - екі өмірдің азығы.
**Негізгі мағынасы** Ождан — адамның ішкі ар-ұяты, дұрыс пен бұрысты айыратын рухани таразысы. Бұл мақал тура мағынасынд...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.