Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
316.3K
Қаралым
190
Орташа
Сұрыптау:
Бейнет түбі - зейнет.
**Негізгі мағынасы** «Бейнет түбі — зейнет» мақалы еңбектің, қиындықтың және төзімнің соңында міндетті түрде игілік, ра...
Түлен түртпесе,
Түнде келін төсектен тұрмайды.
Түнде келін төсектен тұрмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — келіннің түн ішінде өздігінен орнынан тұра салмайтыны, оған бір себеп,...
Қатаң болсаң, қашады,
Босаң болсаң, аяққа басады.
Босаң болсаң, аяққа басады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның мінезі мен ұстанымына қатысты айтылған. Егер адам тым қатал, берік, өз шекарасын...
Диқан болсаң, күз айда,
Күз айдасаң, жүз айда.
Күз айдасаң, жүз айда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ең алдымен еңбекті дер кезінде, мезгілін өткізбей атқару керегін білдіреді. Тура мағынад...
Бекерден бекер жатқаннан Тәңір безер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды бос жатудан, еріншектіктен, еш іске жарамайтын салғырттықтан тыяды. Тура мағынасын...
Жылайтын баланың үш күн бұрын көзі қышиды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір істің, белгі мен себептің алдын ала білінетінін меңзейді. Тура мағынасында жылайын де...
Қатардан ассаң да, халықтан аспақ жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: адам қанша биікке көтерілсе де, қатарластарынан озып шықса да, халықтың...
Сұрағаннан берген артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — біреуден бір нәрсе сұрап алғаннан гөрі, оны өз еркімен берген жақсы. А...
Сақтағаныңды жесең, сағынғаның келер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жинап, сақтап қойған дүниеңді орнымен жұмсасаң, сол еңбегіңнің, қорыңны...
Таутекенің тауға шықпаса, тұяғы қышиды.
**Негізгі мағынасы** Таутеке тауға шығып, қия-қатпарлы жерде еркін жүргенде ғана табиғатына сай тіршілік етеді. Сол сияқ...
Кетер аяғым, кетпен таяғым.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам сапарға не жолға шыққанда аяғы жүреді, ал таяғы сүйеніш болады. А...
Аурудың алдын ал.
**Негізгі мағынасы** «Аурудың алдын ал» деген мақал адамның денсаулығын сақтауды, сырқатқа ұрындырмай тұрып сақтануды үй...
Білімді бесіктен тесікке дейін ізде.
**Негізгі мағынасы** Білімді адам оқу мен үйренуді өмір бойы тоқтатпау керек деген ой айтылады. Тура мағынасында бесікте...
Күттіруден күту қиын.
**Негізгі мағынасы** Күттіруден күту қиын дегені — біреуді әдейі ұзақ уақыт тосып қою, уақытын алып, сабырын сынау оңай...
Өтірік айтып қарабет болғанша,
шынды айтып жара бет бол.
шынды айтып жара бет бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның абыройы мен арын жоғары қояды. Тура мағынасы бойынша, өтірік айтып елге жаман атт...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.