Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
488.4K
Қаралым
294
Орташа
Сұрыптау:
Жақсы қартайса - қазына,
Жаман қартайса - сұмырай.
Жаман қартайса - сұмырай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам қартайғанда оның бұрынғы мінезі, адамгершілігі мен өмірден алған тәрбиесі анық көрін...
Аталы сөз атан түйеге татиды.
**Негізгі мағынасы** Аталы сөз дегеніміз — терең ойдан туған, өмір тәжірибесіне сүйенген, салмақты да орынды айтылған сө...
Кісілік бір басқа, кіділік бір басқа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам бойындағы екі бөлек қасиетті салыстырып тұр: кісілік — адамның адамгершілігі, әдебі...
Диірмен тас та болса,
Жұртқа жейтін ас береді.
Жұртқа жейтін ас береді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — диірменнің тасы қатты, ауыр нәрсе болғанымен, ол ұн тартып, халыққа а...
Ұстазы жақсының ұстамы жақсы.
**Негізгі мағынасы** Ұстазы жақсы адамның тәрбиесі де, мінез-құлқы да түзеледі деген ой айтылады. Тура мағынасында бұл —...
Сұрағанның айыбы жоқ.
**Негізгі мағынасы** «Сұрағанның айыбы жоқ» деген мақал адамның қажет нәрсесін, білгісі келгенін, көмек не түсінік сұра...
Айтпас жерде аузыңды тый,
Қышынбас жерде қолыңды тый.
Қышынбас жерде қолыңды тый.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды орынсыз сөйлемеуге, қажетсіз іске араласпауға шақырады. Тура мағынасында «айтатын...
Әйелдің ақылын жесірінде байқа,
Баланың ақылын жетімінде байқа.
Баланың ақылын жетімінде байқа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мінезі мен ақылы сын сағатта, қиындық келгенде анық көрінетінін айтады. Әйел жесір қ...
Айыр - пішен қасында,
Кісен - кереге басында.
Кісен - кереге басында.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: айыр пішеннің жанында тұрады, ал кісен керегенің басында ілулі тұр. Аст...
Асқар тау алыстан көрінер.
**Негізгі мағынасы** Асқар тау алыстан айқын көрінеді. Астарлы мағынасы — биік, беделді, қадірлі адам не үлкен мақсат та...
Жас кезіңде үйренсең,
Қартайғанда көндігерсің.
Қартайғанда үйренсең,
Көндіккенше көмілерсің.
Қартайғанда көндігерсің.
Қартайғанда үйренсең,
Көндіккенше көмілерсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ең жақсы үйренетін шағы — жастық екенін айтады. Жас кезде алған білім, дағды, әде...
Суға сиген - атасының сақалына сиген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреудің оғаш, әдепсіз, орынсыз әрекеті түптеп келгенде өзіне ғана емес, ең жақынына да к...
Еңбек - дәулет, бедел - сәулет.
**Негізгі мағынасы** «Еңбек - дәулет, бедел - сәулет» деген мақал адамның өмірдегі шын байлығы мен қадірі еңбектен туат...
Кісіден сұрағанның екі көзі шығады.
**Негізгі мағынасы** Кісіден сұрап, өзгенің есігін көп тоздыру — адамның абыройын түсіреді, уақытын да, қадірін де кетір...
Бақыл әулие емес,
Әулие бақыл емес.
Әулие бақыл емес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды сыртқы атына, атағына немесе беделіне қарап асыра бағаламау керек дегенді білдіред...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.