Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
488.7K
Қаралым
294
Орташа
Сұрыптау:
Адам жайын ауылдасы білмейді,
істесі біледі.
істесі біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды сыртқы сөзіне қарап емес, ісіне қарап бағалау керек екенін айтады. Тура мағынасынд...
Шалдың сөзі - бал.
**Негізгі мағынасы** «Шалдың сөзі - бал» деген мақал қарт адамның айтқан сөзі тәтті, құнды, пайдалы деген мағынаны білд...
Өткен күн оралмас,
Кұнды сөз жоғалмас.
Кұнды сөз жоғалмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өткен уақыттың қайта келмейтінін, сондықтан әр күннің қадірін білу керек екенін аңғартады...
От түтінсіз болмас, жігіт мінсіз болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: от жанса, түтін шығады; ал жігіт болған жерде мүлде мін болмай тұрмайды...
Шындық жоқ жерде сұмдық көп.
**Негізгі мағынасы** Шындық айтылмайтын, әділдік пен ашықтық жоғалған жерде күдік көбейеді, өтірік пен өсек күшейеді. Мұ...
Қарақұрт жеген қой семіреді.
**Негізгі мағынасы** Қарақұрт жеген қой семіреді деген мақалдың тура мағынасы жоққа жуық, өйткені қарақұрт — улы жәндік....
Төреге ерген ерін арқалайды.
**Негізгі мағынасы** Төреге ерген ерін арқалайды деген мақалдың тура мағынасы — басшыға, билік иесіне немесе жөнсіз адам...
Өзіңді көрген өлсе өлсін,
Атаңды көрген өлмесін.
Атаңды көрген өлмесін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал үлкенді құрметтеуді, әсіресе әке-шеше, ата-текке ізет көрсетудің зор мәнін білдіреді. Тур...
Ұстазыңды атаңдай сыйла.
**Негізгі мағынасы** Ұстазыңды атаңдай сыйла деген мақал ұстазға әкеңдей құрмет көрсет, оның ақылын тыңда, еңбегін бағал...
Ақылдыға ар қымбат,
Ақымаққа жан қымбат.
Ақымаққа жан қымбат.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды екі түрлі мінезбен салыстырады. Ақылды кісі үшін ең қымбат нәрсе — ар, яғни абырой...
Қарабет болып қашқаннан
Қайрат көрсетіп өлген артық.
Қайрат көрсетіп өлген артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қорқақтық пен арсыздықтан көрі, намысты қолдан бермей, қайрат танытып күрескенді жоғары қ...
Екі себеп, бір сылтау.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бір істен қашып құтылу үшін себепті көбейтіп, сылтауды алға тартатынын білдіреді....
Диқан болсаң, күз айда,
Күз айдасаң, жүз айда.
Күз айдасаң, жүз айда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ең алдымен еңбекті дер кезінде, мезгілін өткізбей атқару керегін білдіреді. Тура мағынад...
Өгіз терісі - талыс.
**Негізгі мағынасы** «Өгіз терісі - талыс» деген мақал бір нәрсенің өз салмағына, шамасына лайық болуын білдіреді. Тура...
Өтіріктің адымы қысқа.
**Негізгі мағынасы** Өтіріктің ғұмыры ұзақ болмайды, ол көп ұзамай әшкере болады деген ойды білдіреді. Тура мағынасында...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.