Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
313.1K
Қаралым
188
Орташа
Сұрыптау:
Тұқымы келіспей, түсімі келіспейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тұқым сапасыз болса, одан шығатын өнім де жақсы болмайды. Астық, дән,...
Күздік ексең, үздік ек.
**Негізгі мағынасы** Күзде егін ексең, оны уақытында, ұқыппен, дұрыс күтіп-баптап ек деген ой айтылады. Тура мағынасы —...
Аттыға тай мінсе де жарасады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: аты бар адамға тай міну де жарасады, яғни ол үшін тайға міну айып емес....
Тек жүргенше тегін істе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам бос жүрмей, қолынан келетін пайдалы іс жасап, еңбектеніп жүргені дұрыс екенін айтады...
Бүгін тындырар ісіңді ертеңге қалдырма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды уақытты бағалауға, істі кейінге шегермей дер кезінде орындауға шақырады. Тура мағы...
Ағашты көлеңкелеген ,
Еккенге рахмет айтады.
Еккенге рахмет айтады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ағаш өскен соң, оның саясын көрген адам оны еккен кісіге ризашылық білд...
Қары ауырмағанның басы ауырмайды.
**Негізгі мағынасы** Қары ауырмағанның басы ауырмайды деген мақалдың тура мағынасы — дене мүшесі қары ауырмаса, адамның...
Беріле істеген берік болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал істі шын ықыласпен, жан-тәніңмен атқарсаң, оның нәтижесі де нық, сапалы, сенімді болатын...
Қорасында айыры жоқтың
малға қайырымы жоқ.
малға қайырымы жоқ.
**Негізгі мағынасы** Қорасында айыры жоқтың малға қайырымы жоқ дегені — мал баққан адамның шаруасына сай құралы, қамы ме...
Бода көрме жұмыссыз,
Жұмыссыз адам ырыссыз.
Жұмыссыз адам ырыссыз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өміріндегі ең үлкен құндылықтардың бірі — еңбек екенін айтады. Тура мағынасында,...
Нағашысы жаманның жиені оңбас.
**Негізгі мағынасы** «Нағашысы жаманның жиені оңбас» мақалы нағашы жағынан көрген тәрбие, үлгі-өнеге баланың мінезіне ә...
<<Өлі-тірі» өткен соң,
Өлі күйеу болмаса,
Тірі күйеу жатпайды.
Өлі күйеу болмаса,
Тірі күйеу жатпайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы – бір істің, даудың не салттың өз уақыты өтіп кеткен соң, оны қайта қозғ...
Жетесізге сөз өтпейді.
**Негізгі мағынасы** «Жетесізге сөз өтпейді» деген мақал ақылсыз, түсінгісі келмейтін, өз дегенінен қайтпайтын адамға қ...
Қысқа күнде қырық жерге көмбе қойған.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір істі асығыстықпен, ойланбай, ретсіз атқарған адамды меңзейді. Тура мағынада «қысқа кү...
Қашпаған қашардың уызына қаратып.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір істің әлі толық бітпегенін, бірақ оның болашағы барын білдіреді. Тура мағынада қашпағ...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.