Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
394.7K
Қаралым
237
Орташа
Сұрыптау:
Қайғы қан аздырады,
Мылжың ми тоздырады.
Мылжың ми тоздырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды орынсыз уайым мен көпсөзділіктен сақтандырады. Бірінші жолдағы «қайғы қан аздырады...
Асықпаған артта қалады.
**Негізгі мағынасы** «Асықпаған артта қалады» мақалы адамды ісіне байыппен, ойланып кірісуге шақырады. Оның тура мағына...
Маусым - табаныңнан таусыл.
**Негізгі мағынасы** «Маусым - табаныңнан таусыл» мақалы уақыттың, мезгілдің қадірін білуге шақырады. Тура мағынасында...
Бермесе қақсама, берсе тастама.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бергенін қадірлеуді, ал бермеген нәрсе үшін орынсыз қыңқылдап, қақсауға салынбауд...
Төрешіден қалмайды,
Айтушыдан қалады.
Айтушыдан қалады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір іске төреші, куә не бағалаушы қалай үкім айтса, соған ілескен сөз...
Биік ағаш бұрын құлайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бойы биік, асқақ ағаш желге де, дауылға да бірінші болып төтеп береді,...
Жақын оттың жарығы күшті.
**Негізгі мағынасы** Жақын тұрған оттың жарығы алыстағы отқа қарағанда анық әрі күшті көрінеді. Астарлы мағынасы да осығ...
Түйе қарап жүріп ханға жасауыл болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — түйені бағып жүрген, қарапайым малшының бір күні ханның жасауылына айн...
Құлықсыздың қырық желеуі бар.
**Негізгі мағынасы** «Құлықсыздың қырық желеуі бар» деген мақал адамда ниет болмай тұрса, ол істі орындамауға сылтау кө...
Тілде бар да, істе жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сөзі мен ісі қабыспайтын жағдайды білдіреді. Тура мағынасында: ауызбен айтылған у...
Қарызың болса, малым бар деме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қарыз адамды сақ болуға, артық мақтанбауға шақырады. Тура мағынасы: қолыңда малың, дүниең...
Сорлыға соққы бұрын тиер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — сорлы, әлсіз, қорғансыз адамға соққы бірінші тиеді. Астарлы мағынасы —...
Есекке ерген күлге аунар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: есек қайда жүрсе, сол жолдың шаңына, күл-қыбырына өзі де аунайды. Астар...
Жақсы атағыңды жоғалтқанша,
Жұлыныңды үз.
Жұлыныңды үз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның абыройы мен беделі мал-мүліктен де қымбат екенін аңғартады. Тура мағынасында: кер...
Төбелестен кейін жұдырық сермемейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — төбелес аяқталған соң жұдырық сілтеудің пайдасы жоқ. Астарлы мағынасы...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.