Ой туралы 1214
Ой туралы мақал-мәтелдер ақыл, терең толғаныс пен дұрыс шешімнің қадірін ұғындырады.
1214
Мақал-мәтел
305.6K
Қаралым
251
Орташа
Сұрыптау:
Тауып сөйлесең - күміссің,
Таппай сөйлесең - мыссың.
Таппай сөйлесең - мыссың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөзді орнымен, ойлап айту керегін білдіреді. Адам тауып, дәл, қысқа әрі әсерлі сөйлесе, о...
Ерегесте ентігіп,
Ел алдына түспе.
Ұстамын деп жең түріп,
Үлгісіз тон пішпе.
Ел алдына түспе.
Ұстамын деп жең түріп,
Үлгісіз тон пішпе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды дауға, егеске берілмеуге шақырады. Біреумен ұрысып, ашуға ерік берсең, өзің де шар...
Дұшпаннан түк тартсаң да пайда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жаудан, дұшпаннан аз болса да бір нәрсе алсаң, соның өзі пайдаға жарайд...
Дананың ойы ортақ.
**Негізгі мағынасы** «Дананың ойы ортақ» деген мақалдың тура мағынасы — ақылы толысқан, көргені көп адамның ойы жеке ба...
Ақырын айтқан ақыл сөз,
Асыл нәрсе бергендей.
Ақырын айтқан қатты сөз,
Қолға кірген шеңгелдей.
Асыл нәрсе бергендей.
Ақырын айтқан қатты сөз,
Қолға кірген шеңгелдей.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөзді қалай айту керегін үйретеді. Ақыл сөзді жай, сабырмен, жұмсақ жеткізсең, ол адамға...
Сыпырғышың жаман болса, шаңға өкпелеме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның істі дұрыс атқармауынан туған кемшілікті сырттан іздемеуді үйретеді. Тура мағынад...
Қарғаның «қарқ» дегені - өзіне сүйеу.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, қарға қарқылдағанда өз дауысымен өзі ғана үн қосып, өзіне дем б...
Мыңды айдаған да бірді мінеді,
Бірді айдаған да бірді мінеді.
Бірді айдаған да бірді мінеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — мың жылқы айдаған адам да, жалғыз жылқы айдаған адам да ақырында бір а...
Көз көрмей, көңіл толмас.
**Негізгі мағынасы** Көз көрмей, көңіл толмас деген мақал адамға бір нәрсені сырттай есту аздық ететінін білдіреді. Тура...
Білек болмай, тілек болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қол күші, әрекет ететін білек болмаса, жай ғана тілек жеткіліксіз. Аст...
Оқыған - білгір, оқымаған - ділгір.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал білімнің адам өміріндегі орнын көрсетеді. Оқыған адам дүниені жақсы түсінеді, ойы ояу, с...
Сыпайы тоңбай қалтырайды.
**Негізгі мағынасы** Сыпайылық — адамның көркі, мәдениетті мінездің белгісі. Бірақ бұл мақал тура мағынада емес, астарлы...
Баста ақыл болмаса,
Көз - бөстектің жыртығы.
Көз - бөстектің жыртығы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның басындағы ақылдың қадірін айтады. Егер адамда ой, парасат, дұрыс бағыт болмаса,...
Әр заманның үлгісі өзіне қымбат.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр дәуірдің өз талабы, өз салты, өз өлшемі болатынын айтады. Бір заманда дұрыс көрінген н...
Жөңді салсаң, нарға сал,
Жөң қорқытар жампозды.
Жөң қорқытар жампозды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал істің жөнін білсең, еңсесі биік, күшті адамды да, қиын жұмысты да алға бастыруға болатыны...
Ең көп оқылған
Ұшарын жел, қонарын сай біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің, әр адамның өз жолы мен тұрақтайтын орнын алдын ала бір Алла емес, сол істің таб...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
«Ой туралы» мақал-мәтелдер адам санасының қуаты, ақылдың өлшемі және терең толғаныстың өмірдегі орны жайлы баяндайды. Бұл топқа ойланбай айтылған сөздің салдары, асығыс шешімнің зияны, ал байыппен ой қорыту мен парасатты пайымның пайдасы туралы нақылдар кіреді.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.