Ой туралы 1214
Ой туралы мақал-мәтелдер ақыл, терең толғаныс пен дұрыс шешімнің қадірін ұғындырады.
1214
Мақал-мәтел
246.5K
Қаралым
203
Орташа
Сұрыптау:
Дүние ақылдыға жарық,
Ақылсызға тамұқ.
Ақылсызға тамұқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — дүниенің жарығы бар адамға жарқын көрінуі, ал ақылы жоқ адамға өмірді...
Жақсыға жалынсаң, кешірер,
Болатты жанысаң, өтер,
Болатты жанысаң, өтер,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі ойды қатар айтады. Біріншісі: жақсы, кең пейілді адамнан кешірім сұрап, иілсең, ол к...
Құрғақ сөз құлаққа жақпас.
**Негізгі мағынасы** Құрғақ сөз — іске айналмаған, дәлелі жоқ, уәдесі бос сөз. Мұндай сөз адамға әсер етпейді, сенім де...
Бір түлкі жеті бөріні алдайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал айлакер, ақылды, тапқыр адам кейде күші басым қарсыласын да сөзбен не амалмен жеңе алатын...
Көзбен көрген анық,
Құлақпен естіген танық.
Құлақпен естіген танық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өз көзімен көргені ғана шындыққа жақын, ал құлақпен естігені толық дәлел бола алм...
Жаның шығып бара ма,
Жаңа келді Тұржағун.
Жаңа келді Тұржағун.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір нәрсеге шектен тыс уайымдап, асығып, сасқалақтаған адамға айтылатын мысқыл сөз. Тура...
Оқыған қара суға қарсы жүзер.
**Негізгі мағынасы** Оқыған, білім алған адам кез келген қиындыққа төтеп беріп, тосқауылды жеңе алады. Мұндағы «қара суғ...
Сөздің басы қатты болса, соңы тәтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөзді қалай бастау керегін ескертеді. Бастапқыда айтылған сөз қатқыл, тіпті ауырлау естіл...
Екі себеп, бір сылтау.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бір істен қашып құтылу үшін себепті көбейтіп, сылтауды алға тартатынын білдіреді....
Сыпырғышың жаман болса, шаңға өкпелеме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның істі дұрыс атқармауынан туған кемшілікті сырттан іздемеуді үйретеді. Тура мағынад...
Ақылды ісіне сенеді,
Ақымақ түсіне сенеді.
Ақымақ түсіне сенеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылды адам өз ісіне, еңбегіне, нақты нәтижесіне сенетінін білдіреді. Ол бос қиялға емес,...
Құстың қайдан екенін сұрама, сайрағанын сұра.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның шыққан тегіне, руына не қай жерден келгеніне көп үңілмей, оның ісіне, өнеріне, қа...
Тегін істің түбі шикі .
Көрікті қызған кезде бас.
Көрікті қызған кезде бас.
**Негізгі мағынасы** Тегін, оңай келген істің нәтижесі көбіне берік болмайды, сапасы да толық шықпайды. Адам бір істі мә...
Омыртқаны ұстап отырғанша,
Қабырғаны қағып алып, тастай бер.
Қабырғаны қағып алып, тастай бер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — әлсіз, сүйенішке жарамайтын нәрсені ұстап отырғанша, одан да әлсіз тұр...
Әр жіліктің өз майы бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — әр сүйектің өзіне тән майы болады, яғни бір денедегі әр мүшенің өзінді...
Ең көп оқылған
Ұшарын жел, қонарын сай біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің, әр адамның өз жолы мен тұрақтайтын орнын алдын ала бір Алла емес, сол істің таб...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
«Ой туралы» мақал-мәтелдер адам санасының қуаты, ақылдың өлшемі және терең толғаныстың өмірдегі орны жайлы баяндайды. Бұл топқа ойланбай айтылған сөздің салдары, асығыс шешімнің зияны, ал байыппен ой қорыту мен парасатты пайымның пайдасы туралы нақылдар кіреді.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.