Ой туралы 1214
Ой туралы мақал-мәтелдер ақыл, терең толғаныс пен дұрыс шешімнің қадірін ұғындырады.
1214
Мақал-мәтел
305.9K
Қаралым
251
Орташа
Сұрыптау:
Нілдей бұзылады.
**Негізгі мағынасы** «Нілдей бұзылады» деген мақал бір нәрсенің, әсіресе мінездің, ниеттің, тәртіптің не жақсы ахуалдың...
Бас - бақ,
Ауыз - дарбаза,
Сөз - самал.
Ауыз - дарбаза,
Сөз - самал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам басының ой мен парасатқа, ал ауыздың сол ойды сыртқа шығаратын қақпаға ұқсайтынын бі...
Ой ойласаң, тең ойла,
Тең ойласаң, кең ойла.
Тең ойласаң, кең ойла.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды ойланғанда әділ, салмақты және жан-жақты болуға шақырады. «Ой ойласаң, тең ойла» д...
Ақыл - жүректің суаты.
**Негізгі мағынасы** «Ақыл - жүректің суаты» деген мақал адамның ішкі дүниесі мен ой-санасының байланысын білдіреді. Ту...
Қуантар болсаң асық,
Мұңайтар болсаң сабыр тұт.
Мұңайтар болсаң сабыр тұт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды екі жағдайда да байсалды болуға үндейді. Біреуді қуантарда асықпай, орнықты әрекет...
Асу бермес асқар жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ең биік таудың да асуы болады, яғни қандай асқар, қандай қиын кедергі б...
Зерек ақыл - суық мұз.
**Негізгі мағынасы** «Зерек ақыл - суық мұз» деген мақал ақылды, алғыр адам сезімге беріліп, асығыс қимылдамайтынын біл...
Сыр айтқанға сенбе,
Шын айтқанға сен.
Шын айтқанға сен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға әр сөзге бірдей илана бермеуді ескертеді. Біреу сырын, құпиясын көп айтып, өзін аш...
Сабын кірді ашады,
Сабырсыз сырды ашады.
Сабырсыз сырды ашады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — сабын кірді кетіріп, нәрсенің бетін тазартады. Ал астарлы мағынасы — с...
Көрегенді көнеден сұра,
Көне білмесе, көп жүргеннен сұра.
Көне білмесе, көп жүргеннен сұра.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір істің жөнін білгің келсе, ең алдымен көргені көп, тәжірибесі мол,...
Қарағайда қырық бұтақ,
Біреуі ғана қамшыға сап.
Біреуі ғана қамшыға сап.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қарағайдың көп бұтағы болғанымен, соның ішіндегі бір ғана бұтақ қамшыны...
Айтпас жерде аузыңды тый,
Қышынбас жерде қолыңды тый.
Қышынбас жерде қолыңды тый.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды орынсыз сөйлемеуге, қажетсіз іске араласпауға шақырады. Тура мағынасында «айтатын...
Кемтар болсаң,
Жоқ нәрсе де бар болар.
Менмен болсаң,
Бар нөрсе де жоқ болар.
Жоқ нәрсе де бар болар.
Менмен болсаң,
Бар нөрсе де жоқ болар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ішкі қалпын, мінезін аса терең бағалайды. Бір жағынан, кемтар, яғни мүмкіндігі ше...
Келбеті келіскеннен кеңес сұра.
**Негізгі мағынасы** «Келбеті келіскеннен кеңес сұра» деген мақал сыртқы көрінісі сымбатты, жинақы адамнан ғана емес, о...
Алыстан ердің дәрібі бар,
Қасына барсаң, баладай.
Алыстан таудың дәрібі бар,
Қасына барсаң, обадай.
Қасына барсаң, баладай.
Алыстан таудың дәрібі бар,
Қасына барсаң, обадай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мен нәрсенің сырттай көрінетін беделі алыстан биік, айбарлы болып сезілетінін айтады...
Ең көп оқылған
Ұшарын жел, қонарын сай біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің, әр адамның өз жолы мен тұрақтайтын орнын алдын ала бір Алла емес, сол істің таб...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
«Ой туралы» мақал-мәтелдер адам санасының қуаты, ақылдың өлшемі және терең толғаныстың өмірдегі орны жайлы баяндайды. Бұл топқа ойланбай айтылған сөздің салдары, асығыс шешімнің зияны, ал байыппен ой қорыту мен парасатты пайымның пайдасы туралы нақылдар кіреді.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.