Көрші туралы 102
Көрші туралы қазақ мақал-мәтелдері: сыйластық, татулық, өзара көмек пен ынтымақтың мәнін ашатын нақыл сөздер.
102
Мақал-мәтел
17.7K
Қаралым
173
Орташа
Сұрыптау:
Қонақ бір күн қонса - құт,
Екі күн қонса - жұт,
Үшінші күні - зыт.
Екі күн қонса - жұт,
Үшінші күні - зыт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақ күту мен қонақжайлықтың да шегі, тәртібі болатынын айтады. Тура мағынасында үйге ке...
Бас жарылса, бөрік ішінде,
Қол сынса, жең ішінде.
Қол сынса, жең ішінде.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сыртқа шыққан дауды, кемшілік пен жараны өз үйіңнің, өз ортаңның ішінде шеш дегенді білді...
Шақырған жерден қалма,
Шақырмаған жерге барма.
Шақырмаған жерге барма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әдептілікке, орын мен рет білетін ұстамдылыққа шақырады. Біреудің шақыруымен барға...
Шақырылмаған қонақ
Сыпырылмаған жерге отырады.
Сыпырылмаған жерге отырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: шақырылмай келген қонақ үй иесінің дайындығы жоқ, сыпырылып, тазаланбағ...
Би болмасаң болма,
Би түсетін үй бол.
Би түсетін үй бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тура мағынасында: егер ел ісіне араласатын би, төреші, сөз ұстар адам болмасаң, оған тала...
Отты қузаған өшірер,
Көршіні қузаған көшірер.
Көршіні қузаған көшірер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал көршімен орынсыз керісу, іріткі салу, ұсақ ренішті үлкейту жақсылыққа апармайтынын айтады...
Шақырғанға бармасаң, шақыруға зар боларсың.
**Негізгі мағынасы** Шақырған жерге уақытында барып, адамдардың ықыласын аяқасты етпеу керек. Егер біреудің шақыруына не...
Жаман көрші көңіліңді қалдырар,
Жақсы көрші жұлдызыңды жандырар.
Жақсы көрші жұлдызыңды жандырар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал көршінің адам өміріндегі орны өте үлкен екенін білдіреді. Жаман көрші болса, күнделікті т...
Жақсы көрші тапқаның -
Мол олжаға батқаның.
Мол олжаға батқаның.
**Негізгі мағынасы** Жақсы көрші табу — үлкен ырыс, мол пайдаға кенелумен тең. Бұл мақалдың тура мағынасы: қасыңда тату,...
Қонаққа сұрап бергенше, ұрып бер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақ келгенде немесе біреуге сый көрсеткенде сараңдық танытпай, қолыңнан келгенше жомарт...
Өзіңе өзің берік бол,
Қоңсыңды ұры тұтпа.
Қоңсыңды ұры тұтпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға ең әуелі өз ісіне, өз мінезіне, өз ұстанымына берік болуды ескертеді. Яғни, өзің с...
Жақыныңды жаттай сыйла,
Жат жанынан түңілсін.
Жат жанынан түңілсін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға өз жақынын, туысы мен танысын жат адамнан кем көрмей, бар ықыласпен сыйлауды үйрет...
Қонақ қонған жеріне ауыр,
Тас түскен жеріне ауыр.
Тас түскен жеріне ауыр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, қонақ түскен үйге де салмақ түседі, ал тас түскен жерге із қала...
Алыстағы ағайыннан,
Қасыңдағы көрші артық.
Қасыңдағы көрші артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туыстықтың аты болғанымен, күнделікті өмірде жаныңнан табылатын, қолұшын созатын көршінің...
Ақылды көрші - төрің,
Ақымақ көрші - көрің.
Ақымақ көрші - көрің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал көршінің адам өміріндегі орны өте маңызды екенін айтады. Ақылды, тәрбиелі, сабырлы көрші...
Ең көп оқылған
Қонақ бір күн қонса - құт,
Екі күн қонса - жұт,
Үшінші күні - зыт.
Екі күн қонса - жұт,
Үшінші күні - зыт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақ күту мен қонақжайлықтың да шегі, тәртібі болатынын айтады. Тура мағынасында үйге ке...
Бас жарылса, бөрік ішінде,
Қол сынса, жең ішінде.
Қол сынса, жең ішінде.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сыртқа шыққан дауды, кемшілік пен жараны өз үйіңнің, өз ортаңның ішінде шеш дегенді білді...
Шақырған жерден қалма,
Шақырмаған жерге барма.
Шақырмаған жерге барма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әдептілікке, орын мен рет білетін ұстамдылыққа шақырады. Біреудің шақыруымен барға...
Шақырылмаған қонақ
Сыпырылмаған жерге отырады.
Сыпырылмаған жерге отырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: шақырылмай келген қонақ үй иесінің дайындығы жоқ, сыпырылып, тазаланбағ...
Би болмасаң болма,
Би түсетін үй бол.
Би түсетін үй бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тура мағынасында: егер ел ісіне араласатын би, төреші, сөз ұстар адам болмасаң, оған тала...
«Көрші туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың тұрмыс-тіршілігіндегі көрші ақысы, жақындық, бірлік пен татулықты дәріптейтін даналық қазынасы. Бұл нақылдар көршіні туыстай көріп, күнделікті өмірде сыйластық сақтаудың, қиналғанда жәрдем берудің маңызын ұғындырады.
Категориядағы сөз өрнектері ауыл-қыстақ мәдениетіндегі ортақ жауапкершілік, аманат, ынтымақ секілді ұстанымдарды бейнелейді. Көршімен қарым-қатынасты дұрыс ұстау — береке мен тыныштықтың кепілі екенін еске салып, жас ұрпақты әдепке, мәмілеге және адамгершілікке тәрбиелейді.
Категориядағы сөз өрнектері ауыл-қыстақ мәдениетіндегі ортақ жауапкершілік, аманат, ынтымақ секілді ұстанымдарды бейнелейді. Көршімен қарым-қатынасты дұрыс ұстау — береке мен тыныштықтың кепілі екенін еске салып, жас ұрпақты әдепке, мәмілеге және адамгершілікке тәрбиелейді.