Көпшілік қауым туралы 432
Көпшілік қауым жайлы қазақ мақал-мәтелдері: ел бірлігі, жұрт пікірі, ортақ мүдде мен ынтымақ туралы нақылдар.
432
Мақал-мәтел
111K
Қаралым
256
Орташа
Сұрыптау:
Қауым елді жамандама -
қарғысына қаларсың.
қарғысына қаларсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ел-жұртты, көпшілік қауымды орынсыз жамандамауға шақырады. Тура мағынасында: көптің алдын...
Бір түйенің құмалағына
Қырық кісі тайып жығылыпты.
Қырық кісі тайып жығылыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, бір түйенің шағын құмалағына да қырық адамның тайып жығылғаны а...
Көп ауыз сөйлесе,
Бір ауыз жым болады.
Бір ауыз жым болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал көп адамның бірден сөйлеп, әркім өз сөзін үстем қойса, ортақ ой шашырап, нақты шешім шықп...
Айдауылдың алдына түспе,
Аламанның талауына түспе.
Аламанның талауына түспе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды орынсыз тәуекелге бармауға, қауіпті істен аулақ жүруге шақырады. Тура мағынасы бой...
Кеңес қылған ел азбас,
Кеңінен пішкен тон тозбас.
Кеңінен пішкен тон тозбас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ел болып ақылдасқан, көптің ойы бір жерге тоғысқан іс берік болады дегенді білдіреді. Ту...
Үйірлі құлан айғырсыз болмайды.
**Негізгі мағынасы** Үйірлі құлан айғырсыз болмайды деген мақалдың тура мағынасы — жабайы құланның бір үйір болып жүруі...
Тоқсаны жиналып, тоқты жыққан батырлар,
Сексені жиналып, серке жыққан батырлар.
Сексені жиналып, серке жыққан батырлар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал көп адамның бір іске жиналғандағы күшін, бірақ сол күштің әрдайым бірдей дәрежеде болмайт...
Бір ауылда мың туысқан болғанша,
Әр ауылда бір туысқан болсын.
Әр ауылда бір туысқан болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір ауылдың ішінде көп туысың болғанынан гөрі, әр ауылда бір-бір жақын...
Көшпелі елде ақың болса,
Көше-көше қасыңа келер.
Көше-көше қасыңа келер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көшіп-қонып жүретін елде адамға пайдасы тисе, қадірің білінсе, жұрт се...
Тобы бірдің Тәңірі бір .
**Негізгі мағынасы** Тобы бірдің Тәңірі бір деген мақалдың тура мағынасы — бір мақсатқа, бір топқа, бір ортақ іске жинал...
Бұқтырып қойған көженің,
Қоюы мен суы бар.
Шалғайдағы ауылдың,
Ойыны мен дауы бар.
Қоюы мен суы бар.
Шалғайдағы ауылдың,
Ойыны мен дауы бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бұқтырып қойған көженің ішінде қоюы да, суы да болады; яғни ол толық пі...
Ерден - сауға, елден - достық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ер жігіттен сұрар сыйлық, көмек не қамқорлық күтеді, ал елден күтері —...
Көптің мүлкін көргенсіз бөледі.
**Негізгі мағынасы** Көптің мүлкін көргенсіз бөледі деген мақал ортақ дүниеге көз алартып, өз білгенінше иелік ететін, ә...
Сыңар етігі пұт жарым болып.
**Негізгі мағынасы** Сыңар етігі пұт жарым болып — жарты нәрсенің өзі бүтіннен ауыр, қолайсыз болатынын білдіреді. Тура...
Қонағың болса мазасыз,
Аяғыңнан тозасыз.
Аяғыңнан тозасыз.
**Негізгі мағынасы** Қонақ келген үйде тыныштық азаяды, үй иесіне күтім, қызмет, дайындық, сый көрсету сияқты қосымша ша...
Ең көп оқылған
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі...
Көп түкірсе, көл болады,
Көп біріксе, ел болады.
Көп біріксе, ел болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көп адамның аз-аздан түкіргені жиналып, көлдей үлкен нәрсеге айналуы....
Алтау ала болса, ауыздағы кетеді,
Төртеу түгел болса, төбедегі келеді.
Төртеу түгел болса, төбедегі келеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алты адам алауыз болып, бір-бірімен келіспесе, ауыздағы дайын несібе д...
Бір көрген - біліс,
Екі көрген - таныс.
Екі көрген - таныс.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адаммен араласу мен жақындықтың біртіндеп қалыптасатынын білдіреді. Бір рет көрген адамды...
Жұмыла көтерген жүк жеңіл.
**Негізгі мағынасы** Жұмыла көтерген жүк жеңіл дегеніміз — бір адамға ауыр болған істі бірнеше адам бірігіп атқарса, ол...
Бұл бөлімде көпшілік қауым, жұртшылық және елдік сана туралы қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұндай нақылдар халықтың ортақ ақылы мен тәжірибесінен туып, қоғамдағы тәртіп, бірлік, ынтымақ, ортақ мүддені алға қояды. Көптің күші, елдің берекесі, жұрттың пікірі секілді ұғымдарды қысқа да нұсқа жеткізіп, адамды қауыммен санасуға үндейді.
Көпшілік туралы мақал-мәтелдер жеке адамның мінезі мен әрекетінің қоғамға әсерін де көрсетеді: жұрт алдында абырой сақтау, ортаға пайдалы болу, елдің сөзін тыңдау, ақылдасу мәдениеті. Бұл нақылдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен тәлімде де маңызды: ұрпақты елге қызмет етуге, бірлікке, татулыққа, көппен бірге дұрыс жол таңдауға шақырады.
Көпшілік туралы мақал-мәтелдер жеке адамның мінезі мен әрекетінің қоғамға әсерін де көрсетеді: жұрт алдында абырой сақтау, ортаға пайдалы болу, елдің сөзін тыңдау, ақылдасу мәдениеті. Бұл нақылдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен тәлімде де маңызды: ұрпақты елге қызмет етуге, бірлікке, татулыққа, көппен бірге дұрыс жол таңдауға шақырады.