Хан туралы 67
Хан туралы мақал-мәтелдер билік, әділдік, ел басқару және халықтың ханға қояр талабы жайлы ойды жинақтайды.
67
Мақал-мәтелдер
10.4K
Барлық қаралым
154
Орташа қаралым
Мақал-мәтелдер
Сорттау:
Бақа - көлінде патша,
Балық - суында патша,
Жігіт - елінде патша.
Балық - суында патша,
Жігіт - елінде патша.
Ханның басын хан алар,
Қардың басын қар алар.
Қардың басын қар алар.
Хан - шаңырақ, халық - уық.
Патша залым болса, жұрт тозады,
Патша ғалым болса, жұрт озады.
Патша ғалым болса, жұрт озады.
Ханда қадір болмаса,
Қарада ұят болмайды.
Қарада ұят болмайды.
Хан - бас, халық - кеуде.
Хан екі айтса, қадірі кетеді,
Қараша екі айтса, ары кетеді.
Қараша екі айтса, ары кетеді.
Хан қарашасыз болмас,
Дау арашасыз болмас.
Дау арашасыз болмас.
Ханмын деп аспа,
Баймын деп таспа.
Баймын деп таспа.
Есім ханның ескі жолы,
Қасым ханның қасқа жолы.
Қасым ханның қасқа жолы.
Халқын ойламаған хан семіз,
Дүние оған су-теңіз.
Дүние оған су-теңіз.
Менің атым Оғыз хан болар,
Оны білмек баршаңызға парыз болар.
Оны білмек баршаңызға парыз болар.
Хан ақсұңқар болса,
Алтын тұғыры он болар.
Алтын тұғыры он болар.
Ханның қасында болғанша,
Судың басында бол.
Судың басында бол.
Ханды Құдай ұрарында,
Қарашасымен қас болар.
Қарашасымен қас болар.
Ең көп қаралған осы тақырыпта
«Хан туралы» мақал-мәтелдер қазақтың дәстүрлі қоғамындағы билік пен жауапкершіліктің мәнін ашады. Бұл нақылдарда ханның елге қорған болуы, әділ төрелік айтуы, ақылмен басқаруы және халықтың бірлігін сақтау сияқты қағидалар жиі айтылады.
Категориядағы сөз мәйектері ханның да мінсіз емес екенін, бірақ оның шешімі мен мінезі бүкіл жұрттың тұрмысына әсер ететінін еске салады. Сондай-ақ би мен батыр, ақылман мен қараша қатынасы, кеңес құру, әділетке жүгіну секілді тақырыптар арқылы ел басқарудың өлшемі мен халықтың үміті көрініс табады.
Категориядағы сөз мәйектері ханның да мінсіз емес екенін, бірақ оның шешімі мен мінезі бүкіл жұрттың тұрмысына әсер ететінін еске салады. Сондай-ақ би мен батыр, ақылман мен қараша қатынасы, кеңес құру, әділетке жүгіну секілді тақырыптар арқылы ел басқарудың өлшемі мен халықтың үміті көрініс табады.