Қарттық туралы 158
Қарттық туралы мақал-мәтелдер — өмір тәжірибесі, даналық пен кәрілік қадірін дәріптейтін нақыл сөздер жиынтығы.
158
Мақал-мәтел
46.1K
Қаралым
291
Орташа
Сұрыптау:
Көңіл қартаймас, көз қартаяр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ішкі жан дүниесі мен сыртқы келбеті әрқашан бірдей қартаймайтынын білдіреді. Тура...
Кәрісі кімнің бар болса,
Хаты соның қолында.
Хаты соның қолында.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қарт адамы бар үйдің, елдің «хаты», яғни сөзі, жолы, жөн-жосығы сол кі...
Кәрілік - дауасыз дерт.
**Негізгі мағынасы** Кәрілік – адам өмірінің табиғи, тоқтатуға болмайтын кезеңі. Бұл мақал тура мағынасында қартайған ша...
Жастық - жалын, кәрілік - құл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өмірінде жастық шақтың оттай ыстық, қуатты, жігерлі кезең екенін, ал кәрілік шақт...
Қартайып өлсең, қапың жоқ.
**Негізгі мағынасы** «Қартайып өлсең, қапың жоқ» деген мақал адамның өз ғұмырын табиғи жолмен, жасы жетіп, мезгілі келг...
Қарты бар елдің қазынасы бар.
**Негізгі мағынасы** Қарты бар елдің берекесі де, тәжірибесі де мол болады деген ой айтылады. Мұндағы тура мағынасы — ел...
Қартайғанда «Етегіңді жап!» деген не сұмдық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кісі қартайған шағында оған жас балаға айтатындай ескерту не қысым жасау орынсыз екенін б...
Өмір қартайса да, көңіл қартаймайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам жасы ұлғайса да, оның ішкі сезімі, арман-тілегі, өмірге құштарлығ...
Лұқпан мың жасаған.
**Негізгі мағынасы** «Лұқпан мың жасаған» деген сөз ұзақ ғұмыр, мол тәжірибе және өмірдің талай сынын көрген даналық ту...
Еңбекке қарай құрмет,
Жасына қарай ізет.
Жасына қарай ізет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның еңбегі мен жасына қарай сый-құрмет көрсетілуі керек екенін айтады. Тура мағынада,...
Кәріліктің алды, жігіттіктің соңы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өмірінің кезеңдерін салыстырып айтқан. Тура мағынасында — кәрілік пен жастықтың арас...
Ақылды қарт айып іздемейді.
**Негізгі мағынасы** Ақылды қарт адам өзгеден мін іздеп, ұсақ-түйекке ұрыспайды, кісінің кемшілігін бетіне басып, айыпта...
Қара шаштың ақтығы - бір өлімнің хақтығы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өмірі шектеулі екенін, қартайып, шаштың ағуы — табиғи құбылыс екенін білдіреді....
Арыстан қартайса, тышқанның інін аңдыр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — арыстандай айбатты аң қартайғанда бұрынғы күшінен айырылып, ұсақ нәрсе...
Көпті көрген дана болады,
Қартайып кетсе, бала болады.
Қартайып кетсе, бала болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көп нәрсені көріп, өмірден тәжірибе жинаған адам қартайған соң мінезі...
Ең көп оқылған
Ағадан - ақыл, атадан - нақыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал үлкеннің ақылы мен өмірлік тәжірибесінің құнды екенін айтады. Тура мағынасында ағадан ақы...
Ердің жасы - екі елу.
**Негізгі мағынасы** «Ердің жасы - екі елу» деген мақал ер азаматтың кемел шағы елу жасқа таяғанда не толғанда келеді д...
Отыз ұлың болғанша,
Осырақ шалың болсын.
Осырақ шалың болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көп ұлдан гөрі, ақылы мен беделі бар бір қарияның қадірі жоғары деген...
Қарт қойнында қалаш бар.
**Негізгі мағынасы** Қарт адам өмірдің талай сынағын көрген, көрген-білгені көп, сондықтан оның жанында әрқашан пайдасы...
Елуде - ел ағасы.
**Негізгі мағынасы** «Елуде — ел ағасы» деген мақал адам жасы елуден асқанда ақыл-тәжірибесі толысып, сөзі өтімді, ісі...
«Қарттық туралы» мақал-мәтелдер қазақтың өмірлік тәжірибеден туған даналығын, кәрілік кезеңінің қадір-қасиетін және үлкенге құрмет дәстүрін бейнелейді. Бұл санаттағы нақылдар қарияның ақылы мен көргені — елге бағыт-бағдар, ал жастың міндеті — сыйлау, тыңдау, үлгі алу екенін ұғындырады.
Мұнда қарттықтың табиғи заңдылығы, уақыттың бағасы, сабыр мен парасат, ұрпақ сабақтастығы сияқты тақырыптар кең айтылады. Қарт адамды «шаңырақтың тірегі» деп тану, тәжірибені құр сөз емес, өмірден алынған өнеге ретінде қабылдау — осы мақал-мәтелдердің басты өзегі.
Санат мәтіндері тәрбиелік мәнімен де құнды: олар адамды кішіпейілдікке, жамандыққа бармауға, ата-ана мен қарияны қадірлеуге шақырады. Қарттық жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақы дүниетанымдағы даналық, ар-ұят, жауапкершілік ұғымдары айқын көрінеді.
Мұнда қарттықтың табиғи заңдылығы, уақыттың бағасы, сабыр мен парасат, ұрпақ сабақтастығы сияқты тақырыптар кең айтылады. Қарт адамды «шаңырақтың тірегі» деп тану, тәжірибені құр сөз емес, өмірден алынған өнеге ретінде қабылдау — осы мақал-мәтелдердің басты өзегі.
Санат мәтіндері тәрбиелік мәнімен де құнды: олар адамды кішіпейілдікке, жамандыққа бармауға, ата-ана мен қарияны қадірлеуге шақырады. Қарттық жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақы дүниетанымдағы даналық, ар-ұят, жауапкершілік ұғымдары айқын көрінеді.