Имандылық иірімдері туралы 564
Имандылық туралы қазақ мақал-мәтелдері: ар-ождан, адалдық, мейірім мен рухани тәрбиеге жетелер нақылдар.
564
Мақал-мәтел
102K
Қаралым
180
Орташа
Сұрыптау:
Тәубесі жоқтың көңілі арам.
**Негізгі мағынасы** «Тәубесі жоқтың көңілі арам» деген мақал адамның ішкі дүниесіне, ниетіне қатысты айтылған. Тәубе —...
Мейірбандылық - кісілік үлгісі.
**Негізгі мағынасы** Мақал адамның шын адамгершілігі оның мейірімінен көрінетінін айтады. Тура мағынасында, мейірбан ада...
Ел ділімен танылмақ.
**Негізгі мағынасы** Ел ділімен танылмақ дегеніміз — әр халықтың шынайы болмысы, мінезі, тәрбиесі мен өмір сүру салты он...
Арамнан жиған дәулет емес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адал емес жолмен келген байлықтың шын дәулет саналмайтынын білдіреді. Тура мағынасы — ара...
Жалғыздық Құдайға жарасар.
**Негізгі мағынасы** Жалғыздық Құдайға жарасар деген мақал адам баласына жалғыз жүру, елден бөлектену жараспайтынын білд...
Жаман адамға мал бітсе,
Зекет бермес.
Зекет бермес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жаман мінезді, сараң адамға байлық, мал-мүлік қонса да, ол одан қайыр-с...
Қайғылы қаралыны жебеу ләзім.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қайғыға батып, қара жамылған адамға сүйеу болып, қол ұшын созу керек д...
Неғұрлым арлы болсаң,
Соғұрлым сопы боларсың.
Соғұрлым сопы боларсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ар-намысы неғұрлым биік болса, соғұрлым оның мінезі де таза, сөзі де салмақты, іс...
Құдаңа бола Құдайыңнан айырылма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туыстық, құдандалық немесе адаммен арадағы сыйластық үшін өз ар-ожданынан, сенімінен, дұр...
Ұят қашты дегенше,
етегін ашты дей бер.
етегін ашты дей бер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ұяттан айырылуы, ар-ожданнан қол үзгені ашықтан-ашық жаман қылыққа барғанымен тең...
Рух пен намыс - егіз.
**Негізгі мағынасы** «Рух пен намыс - егіз» деген мақал адам бойындағы ішкі күш пен ар-намыстың бір-бірінен ажырамайтын...
Бір Тәңірде ғана жалған жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жалған сөйлемейтін, алдамайтын жалғыз ақиқат күш бар, ол — Тәңір. Аста...
Күнәң болмаса, күнді болжа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — егер айып-қателігің, күнәң жоқ болса, ештеңеден қорықпай, ертеңгі күнн...
Мол берсең молда да бәйек болады.
**Негізгі мағынасы** Мақалдың тура мағынасы — біреуге мол, көп сый-сияпат, пайда не жағдай жасалса, соған қызмет ететін...
Тілегі хақтың ісі хақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: егер адамның тілегі, ниеті ақ, таза болса, оның ісі де дұрыс болады. Ас...
Ең көп оқылған
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Ақылың болса, арыңды сақта,
Ар, ұят керек әр уақытта.
Ар, ұят керек әр уақытта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылдың ең басты міндеті — адамды дұрыс жолда ұстап, ар-ұятын қорғау екенін айтады. Яғни...
Жыртық үйдің де құдайы бар.
**Негізгі мағынасы** Жыртық үйдің де құдайы бар деген мақалдың тура мағынасы — кедей, жұпыны, тозған үйдің де иесі, несі...
Адамның ұяты бетінде,
Адамгершілігі ниетінде.
Адамгершілігі ниетінде.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның шын болмысы сыртқы көрінісінен ғана емес, ішкі дүниесінен танылатынын айтады. «Ұя...
«Имандылық иірімдері туралы» санатында адам бойындағы ар-ождан, адалдық, ұят, мейірім, сабыр секілді қасиеттерді ұлықтайтын қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Бұл нақылдар иманның тек діни ұғым емес, күнделікті мінез-құлық, ниет тазалығы, әділ сөз бен тура істің өлшемі екенін ұқтырады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.