Имандылық иірімдері туралы 564
Имандылық туралы қазақ мақал-мәтелдері: ар-ождан, адалдық, мейірім мен рухани тәрбиеге жетелер нақылдар.
564
Мақал-мәтел
129.1K
Қаралым
228
Орташа
Сұрыптау:
Алтын көріп періште жолдан тайған.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: тіпті періште сияқты таза, пәк жанның өзі алтынды көрсе, жолынан тайып...
Күнәң болмаса, күнді болжа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — егер айып-қателігің, күнәң жоқ болса, ештеңеден қорықпай, ертеңгі күнн...
Арамнан жиған дәулет емес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адал емес жолмен келген байлықтың шын дәулет саналмайтынын білдіреді. Тура мағынасы — ара...
Өлушінің ажалы жетпесе,
Өлтірушінің құрығы жетпейді.
Өлтірушінің құрығы жетпейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адамға ажал келмейінше, оны ешкім өлтіре алмайды. Астарлы мағынасы — ә...
Жүрек дертін Тәңірі де жаза алмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жүректегі қайғы, шер, мұң сияқты рухани дертті ешбір дәрі де, тіпті Құ...
Рух пен намыс - егіз.
**Негізгі мағынасы** «Рух пен намыс - егіз» деген мақал адам бойындағы ішкі күш пен ар-намыстың бір-бірінен ажырамайтын...
Жалған ісі ақыретке кетпейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: өтірікке, алдауға, әділетсіз іске құрылған әрекет ұзаққа бармайды, түбі...
Ындыны таза - иманды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ниеті, пейілі таза адам иманды болады деген сөз. Астарлы мағынасы — ад...
Ақкөңіл адамға біреудің сырқаты батады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ақкөңіл, мейірімді адамның өзгенің ауырғанын, қиналғанын жүрегімен сез...
Ел ділімен танылмақ.
**Негізгі мағынасы** Ел ділімен танылмақ дегеніміз — әр халықтың шынайы болмысы, мінезі, тәрбиесі мен өмір сүру салты он...
Бір Тәңірде ғана жалған жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жалған сөйлемейтін, алдамайтын жалғыз ақиқат күш бар, ол — Тәңір. Аста...
Неғұрлым арлы болсаң,
Соғұрлым сопы боларсың.
Соғұрлым сопы боларсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ар-намысы неғұрлым биік болса, соғұрлым оның мінезі де таза, сөзі де салмақты, іс...
Тәубеден соң күнә жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның қателесіп, теріс жолға түсіп қойғанымен, шын жүректен өкініп, тәубесіне келсе, ол...
Өтірік ұят, шындық - зият.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сөзіндегі адалдық пен шыншылдықты жоғары қояды. Өтірік айту сырттай ұятсыз көріні...
Жаман сопы - тобашыл,
Жаман адам - табашыл.
Жаман адам - табашыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай діндар, тақуа көрінгенімен, ішкі дүниесі таза емес адамды сынайды. Тура мағынасын...
Ең көп оқылған
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Ақылың болса, арыңды сақта,
Ар, ұят керек әр уақытта.
Ар, ұят керек әр уақытта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылдың ең басты міндеті — адамды дұрыс жолда ұстап, ар-ұятын қорғау екенін айтады. Яғни...
Жыртық үйдің де құдайы бар.
**Негізгі мағынасы** Жыртық үйдің де құдайы бар деген мақалдың тура мағынасы — кедей, жұпыны, тозған үйдің де иесі, несі...
Көңілсізден көзсіз бала туады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көңілі жабырқау, іші мұңға толы әйелден көзсіз бала туады деген көне н...
«Имандылық иірімдері туралы» санатында адам бойындағы ар-ождан, адалдық, ұят, мейірім, сабыр секілді қасиеттерді ұлықтайтын қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Бұл нақылдар иманның тек діни ұғым емес, күнделікті мінез-құлық, ниет тазалығы, әділ сөз бен тура істің өлшемі екенін ұқтырады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.