Еңбек, кәсіп туралы 1060
Еңбек туралы мақал-мәтелдер еңбекқорлықты дәріптеп, табандылық пен адал маңдай тердің қадірін ұқтырады.
1060
Мақал-мәтел
241.2K
Қаралым
227
Орташа
Сұрыптау:
Білмегенді үйрет,
Жерге соқа салдырып сүйрет.
Жерге соқа салдырып сүйрет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал білмейтін адамға үйретудің, тәрбиелеудің маңызын айтады. Тура мағынасында — жер жыртуға ү...
Абада мал қалса, қатын қарар,
Ниеті бар болса, жанын салар.
Ниеті бар болса, жанын салар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: үйде мал қалса, оны әйел қарайды, ал ниеті түзу, жауапкершілігі бар ада...
Оң қолың, сол қолың - бәрі өз қолың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның тірлігі, ісі, жетістігі көбіне өзіне байланысты екенін білдіреді. Тура мағынада о...
Желкілдеген түйе жеген,
Желіні қарыс бие жеген.
Желіні қарыс бие жеген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал малдың жай-күйі мен күтіміне қарай ырыс-несібесінің әркелкі болатынын білдіреді. Тура мағ...
Арық атты түсте бақ,
Қарғып тұрса қанатың.
Қарғып тұрса қанатың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: арық, әлсіз атты күндіз-түні бағып-күтсең де, ол бірден жүйрікке айнал...
Жігіттің күйін сұрама,
Жұрттан сауын сауған соң.
Малдың күйін сұрама,
Қонысынан ауған соң.
Жұрттан сауын сауған соң.
Малдың күйін сұрама,
Қонысынан ауған соң.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ел-жұртынан, қонысынан айырылған адамның да, малынан ажыраған шаруаның да хәлі ауыр болат...
Азды көпке қосқанның арманы жоқ.
**Негізгі мағынасы** Азды көпке қосқанның арманы жоқ деген мақал азды — аз мүмкіндікті, шағын табысты, ал көпті — молшыл...
Ойшы ой ойлағанша,
Тентек іс бітірер.
Тентек іс бітірер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ойға шомып, көп толғанып тұрған кезде тентек, шапшаң адам өз ісін баста...
Түйе жүктен қашып құтылмас,
Ат арбадан қашып құтылмас.
Ат арбадан қашып құтылмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: түйе жүк арқаламай, ат арба тартпай жүре алмайды, яғни өзіне жүктелген...
Шыры болса қомында,
Алты айшылық жолында,
Атан түйе арымас.
Алты айшылық жолында,
Атан түйе арымас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қомына шыры салынған атан түйе алты айлық ауыр жол жүрсе де арымайды, я...
Келеге түспеген бура керенау.
**Негізгі мағынасы** Келеге түспеген бура — үйірге қосылмай, көппен бірге жүрмеген, ырыққа көнбеген бура. Мұндай бураны...
Қолы қимылдаған адамға кедейлік жоқ,
Ауызы қимылдаған адамға аштық жоқ.
Ауызы қимылдаған адамға аштық жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал еңбек еткен, әрекет қылған адам таршылық көрмейді деген ойды білдіреді. «Қолы қимылдаған»...
<<Түу» дегенде түкірігі жерге түспейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уәдеге берік, іске шын ниетпен кірісетін, сөзі мен әрекеті қатар жүретін адамды сипаттайд...
Құлдай қызмет етсең,
Бектей жатып жейсің.
Бектей жатып жейсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал еңбектің қадірін терең ұғындырады. Егер адам құлдай еңбек етіп, бар күшін салып, адал қы...
Арамнан жиған дәулет емес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адал емес жолмен келген байлықтың шын дәулет саналмайтынын білдіреді. Тура мағынасы — ара...
Ең көп оқылған
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Жер - таусылмайтын қазына.
**Негізгі мағынасы** «Жер - таусылмайтын қазына» деген мақалдың тура мағынасы — жердің адамға берер байлығы өте көп, он...
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Сен салар да, мен салар,
Атқа жемді кім салар?
Атқа жемді кім салар?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: «сен де салмайсың, мен де салмаймын» дегендей, атқа жемді ешкім салмай...
«Еңбек туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың тұрмыс-тіршілігі мен дүниетанымында еңбектің орнын айқындайтын даналық сөздер. Бұл топтамада адал еңбек, маңдай тер, кәсіп, шеберлік, тәртіп пен жауапкершілік секілді ұғымдар қысқа да нұсқа нақыл арқылы беріледі.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.