Еңбек, кәсіп туралы 1060
Еңбек туралы мақал-мәтелдер еңбекқорлықты дәріптеп, табандылық пен адал маңдай тердің қадірін ұқтырады.
1060
Мақал-мәтел
296.7K
Қаралым
279
Орташа
Сұрыптау:
Бақыр іздеген тақыр табады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бақыр іздеген адам тақыр жерден де бақыр табады. Астарлы мағынасы: адам...
Тұзсыз ас ауқат болмас ішкенменен,
Май түспес қара суды піскенменен.
Май түспес қара суды піскенменен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — дәмі жоқ, нәрі жоқ ас адамды тойдырғанымен, шын мағынасында қуат берме...
Нар малының жүні - жібек, сүті - бал,
Нар жігіттің аймағы - ел, алды - мал.
Нар жігіттің аймағы - ел, алды - мал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал нардың қадірін де, нардай азаматтың салмағын да салыстырып көрсетеді. Тура мағынасында на...
Ауру шықпаған жаннан дәмелі,
Жалқау бітпеген малдан дәмелі.
Жалқау бітпеген малдан дәмелі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам баласының өмірден үміт күтетінін, бірақ ол үміттің негізсіз болмауы керегін айтады....
Қой толғағыңды берме,
Оң толғағыңды бер.
Оң толғағыңды бер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қой төлдегенде оның толғағын, яғни қиналысын бермеу, жақсысын беріп, ж...
Қаз тойғанына семірмейді,
Орғанына семіреді.
Орғанына семіреді.
**Негізгі мағынасы** Қаздың семіруі тойған асынан емес, орған шөбінің молдығынан деген ой айтылады. Яғни тіршілікке қаже...
Бұхарда боқ шоқыған ала қарға
Мұнда келіп жылқышы болыпты.
Мұнда келіп жылқышы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір кезде Бұхара жақта ешкімге елеусіз, қадірсіз жүрген «ала қарға» мұ...
Жамандық көрген жеріңнен,
Еңбекте де, қаш.
Жақсылық көрген жеріңе,
Еңбекте де, жет.
Еңбекте де, қаш.
Жақсылық көрген жеріңе,
Еңбекте де, жет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға жақсылық көрген, қадірін білген жерден қашпау керегін айтады. Тура мағынасында, бі...
Батпағы бар көлдерден
Су ішетін сай артық.
Қамшылатқан шабаннан
Өзі жүрер тай артық.
Су ішетін сай артық.
Қамшылатқан шабаннан
Өзі жүрер тай артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай көрінісі жақсы болғаннан гөрі, пайдасы бар, шын іске жарайтын нәрсенің артық екен...
Жолы шаң, қолы қан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның жолында талай қиындық, күрес, бейнет болғанын білдіреді. Тура мағынада «жолы шаң»...
Жерді тамшы, ерді қамшы ширатады.
**Негізгі мағынасы** Жер де, адам да әрекет пен ықпал арқылы жетіледі деген ой айтылады. Тура мағынасында жерге түскен т...
Жантақтан ине, жаңқадан түйме жасаған.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал шебер, ұқыпты, іске пысық адамның кез келген аз нәрседен де пайда шығара алатынын білдіре...
Той - тоқшылық нышаны.
**Негізгі мағынасы** «Той - тоқшылық нышаны» деген мақал ел ішінде береке-бірлік бар кезде, халықтың тұрмысы түзеліп, д...
Арық аттың бабын тапсаң - тұлпар,
Күйкентайдың күйін тапсаң - сұңқар.
Күйкентайдың күйін тапсаң - сұңқар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: әлсіздеу, жүдеулеу аттың күтімін дұрыс жасап, бабын келтірсең, ол да б...
Пайдасыз бұлт теңізге жауады.
**Негізгі мағынасы** «Пайдасыз бұлт теңізге жауады» деген мақалдың тура мағынасы — бұлттан түскен жаңбыр теңізге құйылы...
Ең көп оқылған
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Жер - таусылмайтын қазына.
**Негізгі мағынасы** «Жер - таусылмайтын қазына» деген мақалдың тура мағынасы — жердің адамға берер байлығы өте көп, он...
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Адамнан адамның несі артық?
Бір-ақ ауыз сөзі артық;
Малдан малдың несі артық?
Бір-ақ асым еті артық.
Бір-ақ ауыз сөзі артық;
Малдан малдың несі артық?
Бір-ақ асым еті артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мен малдың қадірін салыстырып, ең үлкен артықшылықтың аз ғана нәрседе емес, мәнді сө...
«Еңбек туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың тұрмыс-тіршілігі мен дүниетанымында еңбектің орнын айқындайтын даналық сөздер. Бұл топтамада адал еңбек, маңдай тер, кәсіп, шеберлік, тәртіп пен жауапкершілік секілді ұғымдар қысқа да нұсқа нақыл арқылы беріледі.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.