Батпағы бар көлдерден
Су ішетін сай артық.
Қамшылатқан шабаннан
Өзі жүрер тай артық.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сырттай көрінісі жақсы болғаннан гөрі, пайдасы бар, шын іске жарайтын нәрсенің артық екенін айтады. Біріншісінде батпағы көп көлден су ішкеннен гөрі, ағысы бар, таза сайдың суы пайдалырақ деген ой бар. Екіншісінде қамшымен зорлап жүргізетін шабан аттан гөрі, өздігінен жүретін тайдың ширақ қимылы артық екені меңзеледі. Астарлы мағынасы — зорлықпен, жасанды түрде істелген іс берекелі болмайды; табиғи, еркін, ыңғайлы нәрсенің қайыры көбірек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «батпақты көл» — тұнығы аз, ішуге қолайсыз, пайдасы кем жағдайдың бейнесі. Ал «сай» — суы ағып жатқан, таза әрі қолайлы орта. «Қамшылатқан шабан» — күшпен ғана қозғалатын, баяу да сенімсіз істі білдіреді. «Өзі жүрер тай» — ішкі қуаты бар, ширақ, өздігінен алға басатын істің символы. Халық осылайша табиғат суреті арқылы өмірдегі тиімділік пен шынайылықты салыстырады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазіргі таңда да өзекті. Мысалы, бір адам беделі күшті көрінетін, бірақ жұмысында тәртіпсіз компанияға барудан гөрі, мүмкіндігі шағын болса да, ұйымы дұрыс, жұмыс жүйесі қалыптасқан мекемеде істегенді таңдаса, мақалдың мәні осында көрінеді. Яғни сыртқы жылтырдан гөрі, нақты пайдасы мен тынысы бар орта артық.
Sý ishetin saı artyq.
Qamshylatqan shabannan
Ózi júrer taı artyq.