Шеберден - олжа, шешеннен - сауға.
«Шеберден - олжа, шешеннен - сауға.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Шебердің қолынан олжа, шешеннің аузынан сауға шығады дейді: өнерлі адам қашан да құр қалмайды. Ұста, зергер, етікші өнерімен табыс табады, ал шешен сөзімен сый-құрмет алады, керек болса елге де пайда түсіреді. Мақал қолөнер мен сөз өнерін қатар бағалайды: екеуі де адамды асырайды, елге абырой әкеледі. Ойдың астарында өнер үйренуге шақыру бар: өнерлінің несібесі өзімен бірге жүреді.
Образдар мен теңеулер
Шебер мен шешен — қазақ ерекше бағалаған екі өнер иесі. Олжа — соғыста, аңда, саудада қолға түскен пайда; шебер үшін бұл — қолынан шыққан бұйымның ақысы. Сауға — олжадан сұрап алынған үлес, сыйлық: бұрын аңнан, жорықтан олжалы қайтқандарға жолыққан адам сауға сұраған, тапқыр сөз айтқанға да сауға берілген. Шебер мен шешен, олжа мен сауға қатар жұптасып, мақалды қысқа әрі жатталатын етеді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Мақалды өнерлі адамды мақтағанда, балаға кәсіп пен сөз өнерін үйренудің пайдасын түсіндіргенде айтады. Көбіне қуанышты, мақтау реңкімен естіледі. Тек ақшаға қатысты айту орынсыз: мұнда сый мен құрмет те бар. Мысалы, немересі тойда тамаша тілек айтып, қонақтардан сый алғанда атасы: «Шеберден — олжа, шешеннен — сауға» деп қуанады.
Қолданылу жағдаяттары
— Ауыл ұстасы көршісінің арбасын жөндеп, ақысына қой алғанда, қасындағы шал «Шеберден — олжа» деп күледі.
— Құдалықта жас жігіт тапқыр тілек айтып, құдағиынан шапан киген соң, апасы «Шешеннен — сауға» деп мақтанады.