Бірлік туралы 411
Бірлік туралы мақал-мәтелдер халықты татулыққа, ынтымаққа шақырып, ортақ мақсатқа жұмылудың қадірін ұқтырады.
411
Мақал-мәтел
112.3K
Қаралым
273
Орташа
Сұрыптау:
Тілі бірді тілек,
Тілі басқаны жүрек қосады.
Тілі басқаны жүрек қосады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тілі, сөзі бір адамды тілек пен ниет жақындастырады, ал тілі бөлек, ұс...
Тауға тау қосылмайды,
Елге ел қосылады.
Елге ел қосылады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір тау екіншісіне физикалық түрде қосылмайды, ал ел, халық бір-біріме...
Жұрт жұтаса - жұтық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ел-жұрт ауыр қиыншылыққа, жұтқа ұшыраса, жеке адамның да жағдайы нашар...
Үлкен үйдегі күлсе,
Кіші үйдегі езу тартар.
Кіші үйдегі езу тартар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал үлкен үйдегі, яғни отбасы не әулет ішіндегі қуаныштың, жақсы көңіл күйдің кіші үйдегілерг...
Борай-борай қар жауса,
Бұл боран атты өлтірер.
Аз кісіні көп кісі,
Бір сәтіне келтірер.
Бұл боран атты өлтірер.
Аз кісіні көп кісі,
Бір сәтіне келтірер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қалың қар жауып, боран соқса, ат жүруден қиналып, әлсіреп, тіпті өліп...
Ит ұяласын таламайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ит өз ұясын, яғни жатқан орнын немесе өз ортасын таламайды. Астарлы ма...
Жер шайқалса, төбеге қатер,
Ел шайқалса, төреге қатер.
Ел шайқалса, төреге қатер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жер сілкінсе немесе шайқалса, үйдің ең жоғары бөлігі — төбе қауіпті жағ...
Үйден тату шығып, бату қайтты.
**Негізгі мағынасы** Үйден тату шығып, бату қайтты деген сөз — адамдар бір-бірімен келісімде, сыйластықта жүрсе, жолы да...
Барлық адамзат бір бауыр.
**Негізгі мағынасы** «Барлық адамзат бір бауыр» деген мақал адам баласының бәрі түбі бір, жаратылысы ортақ, сондықтан бі...
Бір биеде екі емшек,
Бірі кетсе, сүті жоқ.
Бір түйеде екі өркеш,
Бірі кетсе, күші жоқ.
Бірі кетсе, сүті жоқ.
Бір түйеде екі өркеш,
Бірі кетсе, күші жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — биенің де, түйенің де екі мүшесі жұп болып жаралған, біреуі кемісе, ті...
Жалғыз тері тон болмас,
Жалғыздың сөзі оң болмас.
Жалғыздың сөзі оң болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жалғыз адамның ісі де, сөзі де толық болмайтынын білдіреді. Тері жалғыз күйінде тонға жар...
Бірі кемнің бәрі кем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — біреудің басында бір нәрсе жетіспесе, оның салдары тек соған ғана емес...
Тай қоссаң, ауылыңмен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: тай қоссаң, оны жалғыз өзің емес, ауылың болып бірге қос. Астарлы мағын...
Қарағай бойы қар жауса,
Жұтамайды сауысқан.
Қанды қалпақ кисе де,
Қиыспайды туысқан.
Жұтамайды сауысқан.
Қанды қалпақ кисе де,
Қиыспайды туысқан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туыстық байланыстың мықтылығын айтады. Қарағайдың биіктігіндей қалың қар жауса да сауысқа...
Адасқан қаздай, руы аздай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның елінен, ортасынан не сүйенер тірегінен айырылғандағы күйін бейнелейді. Тура мағын...
Ең көп оқылған
Ағасы бардың жағасы бар,
Інісі бардың тынысы бар.
Інісі бардың тынысы бар.
**Негізгі мағынасы** Ағасы бар адам қорғансыз емес, сүйенер тірегі, ақыл сұрайтын үлкені болады. «Жағасы бар» деу — біре...
Іштен шыққан жау жаман.
**Негізгі мағынасы** «Іштен шыққан жау жаман» деген мақал ел ішінен, өз ортасынан шыққан қауіп сыртқы дұшпаннан да қате...
Алтау ала болса, ауыздағы кетеді,
Төртеу түгел болса, төбедегі келеді.
Төртеу түгел болса, төбедегі келеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алты адам алауыз болып, бір-бірімен келіспесе, ауыздағы дайын несібе д...
Көп түкірсе, көл болады,
Көп біріксе, ел болады.
Көп біріксе, ел болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көп адамның аз-аздан түкіргені жиналып, көлдей үлкен нәрсеге айналуы....
Жұмыла көтерген жүк жеңіл.
**Негізгі мағынасы** Жұмыла көтерген жүк жеңіл дегеніміз — бір адамға ауыр болған істі бірнеше адам бірігіп атқарса, ол...
Бұл бөлімде бірлік туралы қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Олар ел ішіндегі татулық, ұйымшылдық, өзара сыйластық пен ортақ мүдде үшін жұмылудың маңызын қысқа да нұсқа жеткізеді.
Бірлікке үндейтін нақылдар қиындықты бірге еңсеру, дау-дамайды ақылмен шешу, ру-тайпа емес, тұтас жұрт болып әрекет ету сияқты құндылықтарды дәріптейді. Мұнда жиналған мақал-мәтелдер күнделікті өмірде де, тәрбие мен білімде де ынтымақтың берекеге бастайтынын еске салады.
Бірлікке үндейтін нақылдар қиындықты бірге еңсеру, дау-дамайды ақылмен шешу, ру-тайпа емес, тұтас жұрт болып әрекет ету сияқты құндылықтарды дәріптейді. Мұнда жиналған мақал-мәтелдер күнделікті өмірде де, тәрбие мен білімде де ынтымақтың берекеге бастайтынын еске салады.