Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
348K
Қаралым
225
Орташа
Сұрыптау:
Қызыл кебіс қисық аяқты әйгілейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның кемшілігі сөзден емес, ісінен, жүріс-тұрысынан көрінетінін білдіреді. Тура мағына...
Түйе қараған мылжың,
Қатыны өлген мылжың.
Қатыны өлген мылжың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал көп сөйлеп, бос сөзге салынатын адамды әжуалайды. Тура мағынасында түйеге қарайтын адам д...
Алғырды мақта, өткірді сақта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алғыр, шапшаң, зерек адамды мадақта, ал өткір, қауіпті не тым қатты нә...
Көзі ауырған Күнді көрмейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тура мағынасында көзі ауырып, жарықты көтере алмайтын адам Күннің нұрын көре алмайтынын б...
Боқшасында боғы жоқ,
Қызының атын Маржанбике қойыпты.
Қызының атын Маржанбике қойыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сән көрсетіп, іші бос адамды әжуалайды. Тура мағынасында: боқшасында ештеңесі жоқ...
Шошқаға ерген балшыққа аунар.
**Негізгі мағынасы** «Шошқаға ерген балшыққа аунар» деген мақалдың тура мағынасы — шошқаның лайлы жерге аунайтыны. Аста...
Ақылсыз қайрат - азап.
**Негізгі мағынасы** Ақылсыз қайрат – ойсыз, бағытсыз қолданылған күштің пайдасынан гөрі зияны көп болатынын білдіреді....
Ине жұтқан иттей имеңдеген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреудің өте қорқақ, именшек, жасқаншақ күйін бейнелейді. Тура мағынада «ине жұтқан ит» қ...
Опаға барған ағарар,
Жосаға барған қызарар.
Жосаға барған қызарар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам кімді, нені жолдас етіп таңдаса, соның әсерін тартатынын білдіреді. Тура мағынасынд...
Кемпір бала жұбатқанын ұмытып,
Өз гөй-гөйіне басады.
Өз гөй-гөйіне басады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: кемпір өзге біреудің баласын жұбатпақ болып, кейін қайтадан өз мұң-нала...
Ойының бекімі жоқ қыз қырық құбылады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал мінезі орнықпаған, ойы тұрақсыз қыздың іс-әрекеті де құбылып, бір пікірде тұрмайтынын мең...
Тегін кісі таз бола ма?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: адамға ештеңе тегін келмейді, әр нәрсенің өз құны, өз өтеуі бар. Астарл...
Қайқы сақалдың ашуы,
Қабанша жармай қайтпайды.
Қабанша жармай қайтпайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ашуын іште сақтай алмайтын, мінезі қатты, ызасына ерік беретін адам туралы айтады. Тура м...
Аусардың қызықпайтыны жоқ.
**Негізгі мағынасы** Аусар адам бір іске де, бір сөзге де, бір көрініске де тез қызығып, әр нәрсеге аңғарымсыз тартыла б...
Қас бекзаттың белгісі,
Қайғысын жұртқа сездірмес.
Қайғысын жұртқа сездірмес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал нағыз бекзат, текті, тәрбиелі адамның қайғы-қасіретін сыртқа шашпайтынын білдіреді. Тура...
Ең көп оқылған
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.