Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
476.6K
Қаралым
309
Орташа
Сұрыптау:
Шешімді білмейтін
Кесімді сөз айта алмайды.
Кесімді сөз айта алмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — істің байыбына бармай, шешімін түсінбей тұрып кесіп сөйлеген адам дұры...
Сойса қозы өледі,
Соймаса өзі өледі.
Соймаса өзі өледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі ұшты, бірақ түйіні анық жағдайды білдіреді: қай жолды таңдасаң да, бір шығынсыз болма...
Арсыз бен санасыз күлкішіл.
**Негізгі мағынасы** Арсыз бен санасыз адам көбіне орынсыз күліп, әр нәрсеге жеңіл қарайды. Мұнда мақал тура мағынада «к...
Қызарған бет табылар,
Қызынған ниет табылмас.
Қызынған ниет табылмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ашудың, асығыстықтың, қызбалықтың зиянын ескертеді. Адам кейде ұялғаннан, ашуланғаннан не...
Бар мақтанса табылар,
Жоқ мақтанса шабылар.
Жоқ мақтанса шабылар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бар нәрсесі, дәулеті, мүмкіндігі бар адам мақтанса, оның сөзіне лайық...
Азаматтың бір ажары - кеңдігі.
**Негізгі мағынасы** «Азаматтың бір ажары – кеңдігі» деген мақал ер адамның, жалпы кісі мінезінің көркі оның кең пейілі...
Біз де кісі болармыз,
Атқа кісен салармыз.
Атқа кісен салармыз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның болашақта өсіп-жетіліп, үлкен іске жарайтынын, өз орнын табатынын білдіреді. Тура...
Тарпаңға - кісен, қашағанға шідер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: асау, жуас емес тарпаң атқа кісен салынады, ал қашаған атты ұстап тұру...
Жалаңқия жартаста ешкі жүреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай өте қауіпті, оп-оңай құлайтын, тірек жоқ жерде де біреу жүріп кете алатынын меңзе...
Ақсақ ит сау иттен сауға сұрайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ақсақ ит сау иттен «сау», яғни жәрдем, көмек сұрайды. Астарлы мағынасы...
Мың жаман тұрмайды қара пұлға
Бір жақсы болады елге тұлға.
Бір жақсы болады елге тұлға.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалда көп жаман адам бір жиналса да, елге пайдасы аз, салмағы жоқ екені айтылады. Ал бір ғана...
Жақсы текшіл, жаман кекшіл.
**Негізгі мағынасы** Жақсы адам өкпе-ренішті ұзақ сақтамайды, кешірімге бейім келеді, ал жаман адам болса, кішкентай ре...
Әтештей ғана әлі бар,
Атан жүгін көтермек.
Атан жүгін көтермек.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бойы шағын, әлсіздеу құс әтештің түйе жүгін көтере алмайтыны сияқты,...
Ұялған сыбағасынан құр қалады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: адам ұялып, өз сыбағасын алуға батылы жетпей қалса, тиесілі үлесінен а...
Түлкінің ақыр тоқтайтыны -
Ішік сататын дүкен.
Ішік сататын дүкен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: түлкі ақырында ішік сататын дүкенге келіп тоқтайды. Астарлы мағынасы —...
Ең көп оқылған
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.