Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
348.5K
Қаралым
226
Орташа
Сұрыптау:
Қарманған қарап қалмайды.
**Негізгі мағынасы** Қарманған қарап қалмайды деген сөз — адам тырысып, әрекет етіп, қолынан келгенін істесе, бос қарап...
Ішіп тоймаған жалап тоймас.
**Негізгі мағынасы** «Ішіп тоймаған жалап тоймас» деген мақалдың тура мағынасы — ішіп жете қанағаттанбаған адам жалап т...
Әр таудың шүйгінін аңсаған бұғы аштан өледі.
**Негізгі мағынасы** Әр таудың шүйгінін аңсаған бұғы аштан өледі деген мақал адамға бір ғана жерге, бір ғана мүмкіндікке...
Түйесі жоқ ауылға тайлақ атан көрінер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — түйесі жоқ ауылда тайлақ атан болып көрінеді, яғни ең қарапайым нәрсе...
Сүзеген бұқа мүйізін жасырмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тура мағынасында сүзеген, яғни шайқасқыш бұқаның мүйізі әрдайым алда жүретінін білдіреді....
Жаным, тәнім - май шоқпар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам баласының өз жанын, өз басын бәрінен жоғары қоятынын аңғартады. Тура мағынасында «жа...
Мен саған жауырынмын ба?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтелдің тура мағынасы: «Мен саған жауырын болатындай не істедім?» деген ренішті, назды с...
Қорықсаң, қасқыр інінің аузына барып жат.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қорқақтықты, екіұдай күйді әжуалайды. Тура мағынасында: егер адам қорқақ болса, қасқырдың...
Үрген ит кісі қаппас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: үре берген ит адамның өзіне шаппайды, тек даурығып үріп, қорқытуы мүмкі...
Білек болмай, тілек болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қол күші, әрекет ететін білек болмаса, жай ғана тілек жеткіліксіз. Аст...
Қой аяғы - кілмек,
Қожа аяғы ілмек.
Қожа аяғы ілмек.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ауыр жағдайды, тығырыққа тірелген істі білдіреді. Тура мағынада қойдың аяғы кілмек, яғни...
Ерегесте ентігіп,
Ел алдына түспе.
Ұстамын деп жең түріп,
Үлгісіз тон пішпе.
Ел алдына түспе.
Ұстамын деп жең түріп,
Үлгісіз тон пішпе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды дауға, егеске берілмеуге шақырады. Біреумен ұрысып, ашуға ерік берсең, өзің де шар...
Мадақ - жел сөз.
**Негізгі мағынасы** «Мадақ - жел сөз» деген мақал артық мақтау мен орынсыз көтермелеудің шын мәні жоқ екенін аңғартады...
Жақсыға айтсаң, бітірер,
Жаманға айтсаң, жекірер.
Жаманға айтсаң, жекірер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның мінезі мен қабылдау қабілетін салыстырады. Жақсы, парасатты адамға ақыл, өтініш,...
Тынымсызды жұмсасаң, бүлдіріп келер,
Тынымдыны жұмсасаң, тындырып келер.
Тынымдыны жұмсасаң, тындырып келер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның жұмысқа қабілеті мен мінезін дұрыс тану керек екенін айтады. Тура мағынасында, ты...
Ең көп оқылған
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.