Әлсіз ат - сүріншек,
Ақымақ адам - еріншек.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам мен мінезді салыстырып, әлсіздік пен кемшіліктің салдарын көрсетеді. Тура мағынасында әлсіз ат жиі сүрінеді, жүрісінде тұрақ болмайды. Астарлы мағынасында бойында қуат, шыдам, тәртіп жетпеген адам да ісіне жауапсыз қарап, жиі қателеседі. Ал «ақымақ адам – еріншек» дегені ақылы аз, ойы таяз кісі еңбектен қашып, өз ісін дер кезінде атқармайтынын меңзейді. Яғни, жалқаулық пен ойсыздық адамды алға бастырмайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «әлсіз ат» — дене күші аз, шабысы берік емес, сенімсіз кісінің бейнесі. «Сүріншек» сөзі оның жолы кедергіге толы екенін білдіреді. Ал «ақымақ адам» — білімсіздігі немесе ойланбай әрекет етуі салдарынан қателесетін жанның бейнесі. «Еріншек» теңеуі сол адамның мінезіндегі салғырттықты, іске құлықсыздығын көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Оқуында, жұмысында немқұрайды адам жиі қате жібереді, уақытын жоғалтады. Мысалы, студент сабақты қайталамай, тапсырманы кешіктірсе, нәтижесі төмен болады. Сондықтан мақал адамды күшті болуға, ойлы әрекет етуге, ерінбеуге үндейді.
Aqymaq adam - erinshek.