Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
348.5K
Қаралым
226
Орташа
Сұрыптау:
Ішіп тоймаған жалап тоймас.
**Негізгі мағынасы** «Ішіп тоймаған жалап тоймас» деген мақалдың тура мағынасы — ішіп жете қанағаттанбаған адам жалап т...
Әр таудың шүйгінін аңсаған бұғы аштан өледі.
**Негізгі мағынасы** Әр таудың шүйгінін аңсаған бұғы аштан өледі деген мақал адамға бір ғана жерге, бір ғана мүмкіндікке...
Оқтау жұтқандай сіресіп.
**Негізгі мағынасы** «Оқтау жұтқандай сіресіп» деген мақал адамды тым қатып қалған, қимылы аз, ыңғайсыз тұрған күйде бе...
Жақсыны мақтасаң сақтанады,
Жаманды мақтасаң қомданады.
Жаманды мақтасаң қомданады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды орынсыз мақтаудың зиянын ескертеді. Жақсы адамды тым асыра дәріптесең, ол өзін жет...
Білімдіге ақыл айтқаның - бүлдіргенің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал білімді, көзі ашық адамға орынсыз ақыл айту бос әурешілік екенін білдіреді. Себебі ол кіс...
Сенен қорыққаннан сен де қорық.
**Негізгі мағынасы** «Сенен қорыққаннан сен де қорық» деген мақалдың тура мағынасы — өзіңнен именіп, сескеніп жүрген ад...
Айтқан ауыз, жылаған көз жаман.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөз бен істің үйлеспеуін, бір нәрсені айтып тұрып, соған қарсы әрекет етуді сынайды. Тура...
Бір түлкі жеті бөріні алдайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал айлакер, ақылды, тапқыр адам кейде күші басым қарсыласын да сөзбен не амалмен жеңе алатын...
Кішкене ит қартайғанша күшік.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жас ит қартая салмай жатып-ақ қайтадан күшік сияқты күйде көрінеді де...
Тәкаппардың тәубасы қабыл болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның кеудемсоқ, менмен, өзін өзгеден жоғары қоятын мінезі туралы айтады. Тура мағынасы...
Күншіл дос:
озып бара жатсаң, етегіңнен басады,
қалып бара жатсаң, қасыңнан қашады.
озып бара жатсаң, етегіңнен басады,
қалып бара жатсаң, қасыңнан қашады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал күншіл, іштар адамның шынайы дос болмайтынын аңғартады. Егер сен алға озып, жетістікке же...
Аты - бал, ісі - сал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды сыртқы сөзіне емес, істеген әрекетіне қарап бағалау керек дегенді білдіреді. «Аты...
Мұрты өскендердің өздері кәпір,
Шашы өскендердің елі көпір.
Шашы өскендердің елі көпір.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тура мағынасында адам сыртқы бейнесі өзгеріп, есейіп, бойы толысқанымен, соған сай мінезі...
Ерді асы үшін сыйлама,
Басы үшін сыйла.
Басы үшін сыйла.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның қадірі оның сыртқы пайдасымен емес, өз болмысымен, ақылымен, абыройымен өлшенетін...
Қазан түбінде шеміршек қалды деп дәметеді,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның орынсыз үміттеніп, болмайтын нәрсеге дәметуін әжуалайды. Қазанның түбінде қалған...
Ең көп оқылған
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.