Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
253.4K
Қаралым
164
Орташа
Сұрыптау:
Тауындағы түлкіні табындағы тазы алар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: тауда жүрген түлкіні табындағы тазы ғана іле алады. Астарлы мағынасы: ә...
Жүйріксіз шабан болмас.
**Негізгі мағынасы** Жүйріксіз шабан болмас деген мақалдың тура мағынасы — бәйгеге түсетін жүйрік ат болмаса, оның қасы...
Жіңішкені үзу оңай,
Жұқаны таптау оңай.
Жұқаны таптау оңай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жіңішке нәрсені үзіп тастау да, жұқа нәрсені таптап жіберу де оңай. А...
Есекке күміс ер жараспас.
**Негізгі мағынасы** «Есекке күміс ер жараспас» мақалы сыртқы сән мен жылтырдың бәріне бірдей үйлесе бермейтінін білдір...
Асағысы келген,
Ұрттағанды ынсап етпейді.
Ұрттағанды ынсап етпейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ашкөздігін, тойымсыз мінезін әшкерелейді. Тура мағынасында, аз ғана нәрсе ұрттаға...
Алуа дегенмен ауыз тұшымас.
**Негізгі мағынасы** «Алуа дегенмен ауыз тұшымас» деген мақалдың тура мағынасы — атын әдемі, тәтті зат деп атағанмен, о...
Тышқан ініне кіре алмай жүріп,
Құйрығына қалжауыр байлар.
Құйрығына қалжауыр байлар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өз шамасын білмей, қолынан келмейтін іске ұрынатын адамды әжуалайды. Тура мағынада тышқан...
Көрмегенге көсеу таң.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өзіне таныс емес, көріп-білмеген дүниені оңай қабылдап, соны ерекше, тіпті таңсық нә...
Білімдіге ақыл айтқаның - бүлдіргенің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал білімді, көзі ашық адамға орынсыз ақыл айту бос әурешілік екенін білдіреді. Себебі ол кіс...
Қарны ашқан молданың,
Сәлдесі қалар боқтықта.
Сәлдесі қалар боқтықта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал аш адамның ашу-ызасы мен пенделік әлсіздігі күшейсе, бұрынғы абыройы да, сыртқы беделі де...
Батырды «бәрекелді» өлтіреді.
**Негізгі мағынасы** «Батырды «бәрекелді» өлтіреді» деген мақал тура мағынасында батырды бір ауыз сөз өлтіреді дегенді...
Ізеттінің інісі көп.
**Негізгі мағынасы** Ізетті, сыпайы, сыйлы адамның айналасына інілік етіп қарайтын, құрмет көрсететін жан көп жиналады....
Талапсыз үміт - бос үміт.
**Негізгі мағынасы** Талапсыз үміт — әрекетсіз, еңбексіз, мақсатсыз құр қиял деген сөз. Адам тек тілеп, күтумен шектелсе...
Ермек қуған пәлеге жолығады,
Еңбек қуған қазынаға жолығады.
Еңбек қуған қазынаға жолығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам қай іске ұмтылса, соның жемісін көреді деген ойды білдіреді. Ермек, бос қызық, уақыт...
Күнде сызат жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — күн сайын бір жерден сызат, жарықшақ табыла бермейді. Астарлы мағынасы...
Ең көп оқылған
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.