Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
348.6K
Қаралым
226
Орташа
Сұрыптау:
Тіл дәмдіні ұнатар,
Көз әрліні ұнатар.
Көз әрліні ұнатар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның талғамы мен қалауы әртүрлі болатынын білдіреді. Тіл дәмді тағамды жақсы көрсе, кө...
Жылайтын баланың үш күн бұрын көзі қышиды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір істің, белгі мен себептің алдын ала білінетінін меңзейді. Тура мағынасында жылайын де...
Жүйрік атқа мінген Құдайын ұмытар.
**Негізгі мағынасы** Жүйрік атқа мінген адам желдей ескен шабысқа елтіп, өз-өзін ұстай алмай, тіпті Құдайын ұмытатындай...
Үрлеп ішіп, шайқап төгеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір істі атүсті, асығыс, ұқыпсыз істейтін адамды сипаттайды. Тура мағынасында – бірдеңені...
Әлі келген алып та, шалып та жығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: күші жеткен адам ірі, мықты қарсыласты да, әлсіздеу адамды да жеңе алад...
Айлас қатын мұңдас.
**Негізгі мағынасы** «Айлас қатын мұңдас» деген мақал сырттай қарағанда әйелдің айлакер, пысық болатынын меңзейді. Алайд...
Дау арылмас, алтын шірімес.
**Негізгі мағынасы** Дау-дамайдың түбіне толық нүкте қою қиын, себебі адам бар жерде пікір қайшылығы да, тартыс та болад...
Ақылы жоқ адамға
Адырайған көз бітеді.
Дуасы жоқ ауызға
Сылдыраған сөз бітеді.
Адырайған көз бітеді.
Дуасы жоқ ауызға
Сылдыраған сөз бітеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылы кем, ойы таяз адамның сырт көзге ғана дөрекі, даурығы көп болып көрінетінін меңзейд...
Сұрамсақ - арсыздық,
Жарамсақ - құнсыздық.
Жарамсақ - құнсыздық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі мінезді бірдей сынайды: сұрамсақтық пен жарамсақтық. Сұрамсақ — қол жайып, орынсыз т...
Қой үріккен жағына беттемейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қой үріккен, қорыққан жағына қарай жүрмейді, керісінше ол жақтан алшақт...
Иттің бәрі тазы емес,
Еттің бәрі қазы емес.
Еттің бәрі қазы емес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: иттің бәрі тазы тұқымы емес, еттің бәрі қазы болмайды. Астарлы мағынасы...
Таза алтынды тазартпайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — таза алтынды қайта тазартудың керегі жоқ. Астарлы мағынасы — асыл, мін...
Дананың ойы ортақ.
**Негізгі мағынасы** «Дананың ойы ортақ» деген мақалдың тура мағынасы — ақылы толысқан, көргені көп адамның ойы жеке ба...
Жауың тышқан болса, арыстан деп қара.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жау әлсіз болса да, оны әлсіз деп менсінбей, сақ бол деген ескерту. Ас...
Бір күндік ұрыстың,
Қырық күндік кесірі бар.
Қырық күндік кесірі бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал аз ғана уақытқа созылған ұрыс-керістің де салдары ұзаққа созылатынын айтады. Тура мағынас...
Ең көп оқылған
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.