Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
348.7K
Қаралым
226
Орташа
Сұрыптау:
Қырыққа келсе де, ырыққа келмеген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның жасына жетсе де, мінезі түзелмей, айтқанға көнбей, тәртіпке бағынбай жүретінін ме...
Ақсұңңар «ұшармын» деп мақтанба,
Алдыңда құрулы тор бар.
Арғымақ «жүйрікпін» деп мақтанба,
Алдыңда қазулы ор бар.
Алдыңда құрулы тор бар.
Арғымақ «жүйрікпін» деп мақтанба,
Алдыңда қазулы ор бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды артық мақтаннан, өз күшіне тым сенуден сақтандырады. Қанша жүйрік, қанша мықты бол...
Жақсы кісі мақтанса,
«Жаманнан қалдым» дер.
Жаман кісі мақтанса,
«Жақсының жағасынан алдым» дер.
«Жаманнан қалдым» дер.
Жаман кісі мақтанса,
«Жақсының жағасынан алдым» дер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның мінезі мен болмысын мақтан арқылы әшкерелейді. Жақсы кісі өзіне өзі тоқ, кішіпей...
Мақтаншақ бар ақылын мақтанға тауысады.
**Негізгі мағынасы** Мақалдың тура мағынасы: мақтаншақ адам өзіндегі бар ақылды, күшті, қабілетті шынайы іске жұмсамай,...
Ер тарықпай молықпас.
**Негізгі мағынасы** Ер адам таршылық көрмей, қиындыққа төзіп, еңбек етпей молшылыққа жете алмайды. Бұл мақал тура мағын...
Қарғаның бір көзі оқта, бір көзі боқта.
**Негізгі мағынасы** Қарғаның бір көзі оқта, бір көзі боқта деген мақал адамдағы екіұдайлықты, тұрақсыздықты және ұсақ п...
«Ә>> десе, «мә» деген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның айтқанын қайтара салатын, өз ойы мен ұстанымы жоқ, біреудің соңынан ғана ере бере...
Заманадан қорлық көрсең ,
Зұлымды аға дерсің.
Зұлымды аға дерсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам замандасынан, яғни өз дәуіріндегі адамдардан қысым, қорлық көрсе,...
Тұлпар дүлдүлдігінен,
Адам білгірлігінен.
Адам білгірлігінен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: тұлпардың мықтылығы оның жүйріктігі мен шапшаңдығынан көрінеді. Астарлы...
Білгеннің жауы - білмеген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — білімі бар адамға ең үлкен кедергі білімсіз, надан адам болады деген о...
Қоян көлеңкесінен қорқады.
**Негізгі мағынасы** Қоян көлеңкесінен қорқады деген мақал өте үркек, батылсыз адамды меңзейді. Тура мағынасында қоян ке...
Тышқанның тәңірі - мысық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, тышқан үшін ең үлкен қауіп те, ең ықпалды күш те — мысық. Астар...
От түтінсіз болмас, жігіт мінсіз болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: от жанса, түтін шығады; ал жігіт болған жерде мүлде мін болмай тұрмайды...
Асауға - тұсау.
**Негізгі мағынасы** «Асауға тұсау» деген мақал бетімен кеткен, жуасуға көнбейтін, тәртіпке бағынғысы келмейтін адамға...
Бұралқы мал мінуге жақсы,
Бұралқы сөз күлуге жақсы.
Бұралқы сөз күлуге жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: иесі жоқ, бұралқы жүрген малды уақытша мініп-түсуге болады, ал бұралқы,...
Ең көп оқылған
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.