Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
348.8K
Қаралым
226
Орташа
Сұрыптау:
Сабыр - ақыл серігі.
**Негізгі мағынасы** Сабыр — адамның ойы мен ісін реттеп тұратын ең сенімді серігі. Бұл мақал тура мағынасында шыдамдылы...
Қыздың қызылы қашса,
Жігіттің қызығы басылады.
Жігіттің қызығы басылады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қыз бен жігіттің жастық шағы, көркі мен көңіл көтерер шағы қатар өтетінін білдіреді. Тура...
Ит мініп, ирек қамшылап.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — итке мініп, қисық-қыңыр қамшымен айдау сияқты орындалуы қиын, күлкілі...
Қулық та дерт.
**Негізгі мағынасы** «Қулық та дерт» деген мақал адамның қулығы, айласы шектен шықса, ол мінез емес, зиянды әдетке айна...
Айыр інген кез болса,
Мұрындығы қалар жырылып.
Мұрындығы қалар жырылып.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: айыр інген, яғни жүк артылған не жетекке үйренген інген кейде шабысып,...
Көлбақаға күнде той.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көлбақаға күнде той, яғни оның тіршілігіне сай орта үнемі берекелі, жа...
Аңғал қашқанға да, қуғанга да серік.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: аңғал, яғни аңқау не байқамайтын адам қашқанға да, қуғанға да ілесіп ке...
Аңқау азаптан құтылмайды,
Алаңғасар мазақтан құтылмайды.
Алаңғасар мазақтан құтылмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал аңқаулық пен алаңғасарлықтың адамға зиян екенін ескертеді. Тура мағынасында, аңқау адам б...
Мақтаншақтың өтірік айтқызады,
Өтірік көңіл қайтқызады.
Өтірік көңіл қайтқызады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мақтаншақтық пен жалған сөйлегеннің зиянын ескертеді. Мақтанған адам өз беделін к...
Итпен жолдас болсаң, таяғыңды тастама.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — егер итпен бірге жүрсең, өзіңді қорғау үшін таяғыңды қолыңнан түсірме...
Бір атары бар.
**Негізгі мағынасы** «Бір атары бар» деген мақал біреудің ішкі сырын, осал тұсын, айтқызбай қоятын кемшілігін меңзейді....
Шошқа өліп жатса да, «қорқ» етуін қоймас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бойына әбден сіңіп кеткен жаман мінез, әдет немесе табиғи болмыс оңайлықпен өзгер...
Ақымақ бастан ақыл шықпайды,
Ақыл шықса да, мақұл шықпайды.
Ақыл шықса да, мақұл шықпайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам бойындағы табиғи мінез бен ақылдың бірдей қалыптаспауы туралы айтады. Тура мағынасы...
Кенеуі жоқ кеудеге,
Сылдыраған сөз бітер.
Миы жоқ қу басқа
Бадырайған көз бітер.
Сылдыраған сөз бітер.
Миы жоқ қу басқа
Бадырайған көз бітер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылсыз, ішкі мазмұны жұтаң адам сырттай ғана көзге түсетін, бірақ мәні жоқ сөз бен қылық...
Әр ашық ауыздың бір алдаушысы бар.
**Негізгі мағынасы** «Әр ашық ауыздың бір алдаушысы бар» деген мақал көп сөйлеудің, орынсыз бос сөздің зиянын ескертеді...
Ең көп оқылған
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.