Ақша, байлық туралы 409
Ақша, алтын, қарыз туралы мақал-мәтелдер байлықтың қадірін, еңбектің өтеуін, қарыздың салмағын ұқтырады.
409
Мақал-мәтел
126.2K
Қаралым
308
Орташа
Сұрыптау:
Шортанды деген көлге бар,
Шортан түгіл шабақ жоқ.
Шортан түгіл шабақ жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір жердің аты айтып тұрғандай мол, бай көрінгенімен, іс жүзінде одан еш пайда, береке та...
Байда - сәурік, жарлыда - байтал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бай адамның асау да күшті, мінезді сәурік айғыры болады, ал жарлының...
Тақыр кедейдің ұйқысы тыныш.
**Негізгі мағынасы** Тақыр кедейдің ұйқысы тыныш деген сөздің тура мағынасы — дүние-мүлкі жоқ, байлығы аз адамның уайымы...
Бай кісі базарға барса, сұм хабар алар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бай адам базарға барса, ол жерден әртүрлі хабар, әңгіме естиді. Астарлы...
Асың барда досың көп.
**Негізгі мағынасы** Асың бар кезде айналаңа жиналатын адам көп болады деген ой айтылады. Тура мағынасында, үйде ас-су,...
Өз қуырдағы өзінде.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — әр нәрсенің өз қуырдағында, өз ыдысында болуы. Астарлы мағынасы — адам...
Досыңның тонын тойға ки, қасың көрсін,
Ызалансын, жасысын, іші күйсін.
Ызалансын, жасысын, іші күйсін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бақыты мен жетістігін көптің көзінше, орнымен көрсетуге болатынын меңзейді. Яғни...
Қазына бар жерде жылан бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қазына жатқан жерде оны күзететін не қорғайтын жылан бар деген ұғым. А...
Асқа талау түссе,
Иттің құдайы береді.
Иттің құдайы береді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — асқа бір бөгде нәрсе түсіп, былғанса, оны итке тастайды деген ой. Аста...
Дүниенікі дүниеден қайтады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал дүниелік байлықтың, мал-мүліктің, атақ пен мансаптың мәңгі емес екенін білдіреді. Адам бұ...
Қолында жоқ жомарт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қолында, яғни өзінде беретін дүние-мүлкі жоқ адам жомарттық көрсете алм...
Жастықта да кәрілік тұр,
Байлықта да жарлылық тұр.
Байлықта да жарлылық тұр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өмірі бір қалыпта тұрмайтынын білдіреді. Жастықтың өзі мәңгі емес, оның артынан к...
Елді сөкпе, кенді төкпе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің, жұрттың абыройын орынсыз жамандамауды ескертеді. «Елді сөкпе» дегені — өз халқыңды...
Сараңдық соңы - арамдық.
**Негізгі мағынасы** Сараңдық адамды тарылтады: өз пайдасын ғана ойлаған кісі бірте-бірте әділ жолдан тайып, өтірікке, қ...
Сараң байлығына жүкші ғана.
**Негізгі мағынасы** «Сараң байлығына жүкші ғана» деген мақалдың тура мағынасы: сараң адам өз байлығын өзі пайдалана ал...
Ең көп оқылған
Жаман атқа жал бітсе,
Жанына торсық байлатпас.
Жаман адамға мал бітсе,
Жанына қоңсы қондырмас.
Жанына торсық байлатпас.
Жаман адамға мал бітсе,
Жанына қоңсы қондырмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман мінезді, сараң, менмен адамға дәулет қонса да, одан игілік күтудің қиын екенін біл...
Көңілі пасық ерде дәулет болмас.
**Негізгі мағынасы** Көңілі тар, іштар, пасық адам қанша бай болса да, оның дәулеті береке әкелмейді. Себебі дәулеттің ш...
Бай мен бай құда болса,
Ортасында жорға жүреді.
Жарлы мен жарлы құда болса,
Ортасында дорба жүреді.
Бай мен кедей құда болса,
Өзара зорға-зорға жүреді.
Ортасында жорға жүреді.
Жарлы мен жарлы құда болса,
Ортасында дорба жүреді.
Бай мен кедей құда болса,
Өзара зорға-зорға жүреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал құдалықтың қоғамдағы әлеуметтік теңдікке де, тұрмыстық айырмашылыққа да тәуелді болатынын...
Жаманнан жарты аяқ ас қалады.
**Негізгі мағынасы** Жаман адамнан не пайда, не береке шықпайды деген ой айтылады. Тура мағынада: жаман, сараң не пейілі...
Тамыры берген түйеден ,
Тәңір берген тоқты артық.
Тәңір берген тоқты артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: біреуден сыйға не мұраға келген үлкен мал болғанмен, Алланың нәсіп етке...
Бұл бөлімде ақша, алтын және қарыз жайлы қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Халық даналығы байлықтың өлшемі тек теңге емес, адал еңбек, абырой, үнем мен жауапкершілік екенін астарлап жеткізеді. Ақшаға мастанбау, табысты дұрыс жұмсау, несібе мен ризыққа шүкір ету секілді ойлар жиі айтылады.
Алтын туралы нақылдар оның құнын ғана емес, уақыт пен білім, адамдық қасиет сияқты қымбат дүниелермен салыстырады. Қарыз жайлы мақалдар уәдені орындау, борышты уақытында өтеу, ар-ұятты сақтау мәселесін алға қояды. Осы категориядағы мақал-мәтелдер күнделікті тұрмысқа пайдалы кеңес беріп, қаржылық тәртіп пен парасатты таңдауға шақырады.
Алтын туралы нақылдар оның құнын ғана емес, уақыт пен білім, адамдық қасиет сияқты қымбат дүниелермен салыстырады. Қарыз жайлы мақалдар уәдені орындау, борышты уақытында өтеу, ар-ұятты сақтау мәселесін алға қояды. Осы категориядағы мақал-мәтелдер күнделікті тұрмысқа пайдалы кеңес беріп, қаржылық тәртіп пен парасатты таңдауға шақырады.