Ағайын туралы 252
Ағайын туралы мақал-мәтелдер туыстықтың қадірін, бірліктің күшін, сыйластық пен татулықты дәріптейді.
252
Мақал-мәтел
69.4K
Қаралым
275
Орташа
Сұрыптау:
Тұяқты тұяқ жібермейді.
**Негізгі мағынасы** Тұяқты тұяқ жібермейді деген мақалдың тура мағынасы — тұяқтылар, яғни жылқы сияқты мал бірін-бірі и...
Нағашы - бәйтерек, жиен - қотыр тайлақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал нағашы мен жиен арасындағы ерекше жақындықты бейнелейді. Нағашы — жиенге сүйеу болатын,...
Атаңды жау шапса, бірге шап.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туыстық пен ортақ намысты жоғары қояды. Тура мағынасында, егер әкеңе жау тисе, жалғыз қал...
Үлкен үйдікі ортақ,
Отау үйдікі бұлтақ.
Отау үйдікі бұлтақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: үлкен үйде тұрғанның, яғни әулеттің үлкен шаңырағында отырғанның тірліг...
Үлкен үйдегі күлсе,
Кіші үйдегі езу тартар.
Кіші үйдегі езу тартар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал үлкен үйдегі, яғни отбасы не әулет ішіндегі қуаныштың, жақсы көңіл күйдің кіші үйдегілерг...
Қайғылыға туыстан көмек, достан демеу.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қайғырған, қиындыққа тап болған адамға ең алдымен туысы жәрдем беріп,...
Жақсыдан жақсы туса -
Елдің шынары.
Жаманнан жақсы туса -
Елдің шырағы.
Елдің шынары.
Жаманнан жақсы туса -
Елдің шырағы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жақсы адамның ұрпағы да жақсы болып өссе, ол елге биік тірек, үлкен мәр...
Кедей болар жігіт
Биесін сатып, ат алар.
Жалғыз болар жігіт
Ағайынмен ұрысып, жат болар.
Биесін сатып, ат алар.
Жалғыз болар жігіт
Ағайынмен ұрысып, жат болар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігіттің екі түрлі қателігін салыстырып көрсетеді. Біріншісі — кедейліктен құтылудың жол...
Адасқан қаздай, руы аздай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның елінен, ортасынан не сүйенер тірегінен айырылғандағы күйін бейнелейді. Тура мағын...
Үлкеннің ауырлығы кішіге түседі.
**Негізгі мағынасы** Үлкен адамның жауапкершілігі, уайымы, ісі көп болғандықтан, оның салмағы көбіне кішіге де тиеді. Яғ...
Жаман ініге аға болма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: мінезі нашар, жөн білмейтін ініге аға болып, оған толық сеніп, сүйеніш...
Қарағай бойы қар жауса,
Жұтамайды сауысқан.
Қанды қалпақ кисе де,
Қиыспайды туысқан.
Жұтамайды сауысқан.
Қанды қалпақ кисе де,
Қиыспайды туысқан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туыстық байланыстың мықтылығын айтады. Қарағайдың биіктігіндей қалың қар жауса да сауысқа...
Ит ұяласын таламайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ит өз ұясын, яғни жатқан орнын немесе өз ортасын таламайды. Астарлы ма...
Алтын тон кисең,
Атаңды ұмытпа,
Орманға барсаң,
Балтаңды ұмытпа.
Атаңды ұмытпа,
Орманға барсаң,
Балтаңды ұмытпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам қай жерде жүрсе де, өзіне тірек болған нәрсені ұмытпау керегін айтады. Тура мағынас...
Жездеме тиіп жетілгенім бар болсын.
**Негізгі мағынасы** «Жездеме тиіп жетілгенім бар болсын» деген мақал адамның біреудің арқасында болса да өмірден орнын...
Ең көп оқылған
Ағасы бардың жағасы бар,
Інісі бардың тынысы бар.
Інісі бардың тынысы бар.
**Негізгі мағынасы** Ағасы бар адам қорғансыз емес, сүйенер тірегі, ақыл сұрайтын үлкені болады. «Жағасы бар» деу — біре...
Ата-ананың қадірін,
Балалы болғанда білерсің.
Ағайынның қадірін,
Жалалы болғанда білерсің.
Балалы болғанда білерсің.
Ағайынның қадірін,
Жалалы болғанда білерсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ана мен ағайынның шын қадірі адам басына іс түскенде, өмірдің ауыртпалығын көргенде а...
Жолы болар жігіттің,
Жеңгесі шығар алдынан.
Жеңгесі шығар алдынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жолы оңға басатын, ісі сәтті жігіттің алдынан жеңгесі шығып, жолын ашы...
Жеті атасын білмеген - жетесіз.
**Негізгі мағынасы** Жеті атасын білмеген адамды халық «жетесіз» деп сынайды. Мұндағы тура мағынасы — өз тегін, ата-баба...
Жаман ағайын
бар болса, көре алмайды,
жоқ болса, бере алмайды.
бар болса, көре алмайды,
жоқ болса, бере алмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туыстың бәрі бірдей жақсы болмайтынын ескертеді. Ағайынның жаманы бар болса, бауырының же...
«Ағайын туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың туыстық қатынасқа, бауырмалдыққа және ел ішіндегі ынтымаққа берген бағасын танытатын нақыл сөздер. Бұл топтағы даналық ойлар ағайынның арасы ажырамай, қиын шақта сүйеніш, қуанышта серік болуын насихаттайды.
Мұндағы мақал-мәтелдер жақын-жуықпен тату болудың, үлкенге құрмет, кішіге ізет көрсетудің мәнін ашады. Туыстықтың тек қан байланысы емес, ортақ жауапкершілік пен адамгершілік өлшемі екенін еске салып, ұрпақты бірлікке, кешірімге, ынсап пен сыйға тәрбиелейді.
Мұндағы мақал-мәтелдер жақын-жуықпен тату болудың, үлкенге құрмет, кішіге ізет көрсетудің мәнін ашады. Туыстықтың тек қан байланысы емес, ортақ жауапкершілік пен адамгершілік өлшемі екенін еске салып, ұрпақты бірлікке, кешірімге, ынсап пен сыйға тәрбиелейді.