Ағайын туралы 252
Ағайын туралы мақал-мәтелдер туыстықтың қадірін, бірліктің күшін, сыйластық пен татулықты дәріптейді.
252
Мақал-мәтел
84.5K
Қаралым
335
Орташа
Сұрыптау:
Қыздан туған қияқсыз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қыз баладан тараған ұрпақ та өз тегінен ажырамайтынын, ана жағынан келген қасиет пен міне...
Ғайыптан тапқан алтыннан,
Ақсақалдың батасы артық.
Ақсақалдың батасы артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — аяқ астынан, күтпеген жерден табылған алтыннан да ақсақалдың батасы қ...
Тұяқты тұяқ жібермейді.
**Негізгі мағынасы** Тұяқты тұяқ жібермейді деген мақалдың тура мағынасы — тұяқтылар, яғни жылқы сияқты мал бірін-бірі и...
Үлкен шаңырақтың жанында отау үй көрікті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: үлкен шаңырақтың, яғни ордалы үйдің жанында жас отау үй әдемі, көркем к...
Аға адасса, іні із кесер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал үлкен ағайынның жолы бұзылса, кіші іні соны түзетуге, іздеп табуға, дем беруге тиіс екені...
Жаман ініге аға болма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: мінезі нашар, жөн білмейтін ініге аға болып, оған толық сеніп, сүйеніш...
Адасқан қаздай, руы аздай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның елінен, ортасынан не сүйенер тірегінен айырылғандағы күйін бейнелейді. Тура мағын...
Үлкен үйдікі ортақ,
Отау үйдікі бұлтақ.
Отау үйдікі бұлтақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: үлкен үйде тұрғанның, яғни әулеттің үлкен шаңырағында отырғанның тірліг...
Қызың - далаң,
Ұлың - панаң.
Ұлың - панаң.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қыз бала мен ұл баланың отбасындағы орнын салыстырып айтқан. Тура мағынасында, қыз — өсіп...
Ит ұяласын таламайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ит өз ұясын, яғни жатқан орнын немесе өз ортасын таламайды. Астарлы ма...
Жақсыдан жақсы туса -
Елдің шынары.
Жаманнан жақсы туса -
Елдің шырағы.
Елдің шынары.
Жаманнан жақсы туса -
Елдің шырағы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жақсы адамның ұрпағы да жақсы болып өссе, ол елге биік тірек, үлкен мәр...
Туырлықсыз тұл үйге
Ту байлаған не керек?
Туысы жоқ жалғызға
Жауға шабу не керек?
Ту байлаған не керек?
Туысы жоқ жалғызға
Жауға шабу не керек?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жалғыз адамның, тірегі жоқ кісінің үлкен іске де, ауыр сынға да толық шамасы жетпейтінін...
Нағашымен күрессе, жығылар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: нағашымен күш сынасқан адам, көбіне, жеңіледі. Астарлы мағынасы — өзің...
Қарағай бойы қар жауса,
Жұтамайды сауысқан.
Қанды қалпақ кисе де,
Қиыспайды туысқан.
Жұтамайды сауысқан.
Қанды қалпақ кисе де,
Қиыспайды туысқан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туыстық байланыстың мықтылығын айтады. Қарағайдың биіктігіндей қалың қар жауса да сауысқа...
Жылқыдағы боз айғыр,
Қуып құлын таламас.
Қуып құлын таламас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: боз айғыр өзінен шыққан құлынды қумайды, оған тістеніп, шабуыл жасамайд...
Ең көп оқылған
Ағасы бардың жағасы бар,
Інісі бардың тынысы бар.
Інісі бардың тынысы бар.
**Негізгі мағынасы** Ағасы бар адам қорғансыз емес, сүйенер тірегі, ақыл сұрайтын үлкені болады. «Жағасы бар» деу — біре...
Ата-ананың қадірін,
Балалы болғанда білерсің.
Ағайынның қадірін,
Жалалы болғанда білерсің.
Балалы болғанда білерсің.
Ағайынның қадірін,
Жалалы болғанда білерсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ана мен ағайынның шын қадірі адам басына іс түскенде, өмірдің ауыртпалығын көргенде а...
Жеті атасын білмеген - жетесіз.
**Негізгі мағынасы** Жеті атасын білмеген адамды халық «жетесіз» деп сынайды. Мұндағы тура мағынасы — өз тегін, ата-баба...
Жолы болар жігіттің,
Жеңгесі шығар алдынан.
Жеңгесі шығар алдынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жолы оңға басатын, ісі сәтті жігіттің алдынан жеңгесі шығып, жолын ашы...
Жаман ағайын
бар болса, көре алмайды,
жоқ болса, бере алмайды.
бар болса, көре алмайды,
жоқ болса, бере алмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туыстың бәрі бірдей жақсы болмайтынын ескертеді. Ағайынның жаманы бар болса, бауырының же...
«Ағайын туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың туыстық қатынасқа, бауырмалдыққа және ел ішіндегі ынтымаққа берген бағасын танытатын нақыл сөздер. Бұл топтағы даналық ойлар ағайынның арасы ажырамай, қиын шақта сүйеніш, қуанышта серік болуын насихаттайды.
Мұндағы мақал-мәтелдер жақын-жуықпен тату болудың, үлкенге құрмет, кішіге ізет көрсетудің мәнін ашады. Туыстықтың тек қан байланысы емес, ортақ жауапкершілік пен адамгершілік өлшемі екенін еске салып, ұрпақты бірлікке, кешірімге, ынсап пен сыйға тәрбиелейді.
Мұндағы мақал-мәтелдер жақын-жуықпен тату болудың, үлкенге құрмет, кішіге ізет көрсетудің мәнін ашады. Туыстықтың тек қан байланысы емес, ортақ жауапкершілік пен адамгершілік өлшемі екенін еске салып, ұрпақты бірлікке, кешірімге, ынсап пен сыйға тәрбиелейді.