Жақсыдан жақсы туса -
Елдің шынары.
Жаманнан жақсы туса -
Елдің шырағы.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: жақсы адамның ұрпағы да жақсы болып өссе, ол елге биік тірек, үлкен мәртебе болады. Астарлы мағынасы: адамның тегі ғана емес, тәрбиесі мен өскен ортасы да аса маңызды. Жақсыдан туған жақсы — ата-баба жолын жалғастырып, елге пайдасы тиетін азамат. Ал жаманнан туса да жақсы болып шықса, ол бұрынғы кемшілікті жеңіп, өз еңбегімен, мінезімен елге сәуле түсіреді. Яғни, адамды бағалауда шыққан тегінен гөрі, оның ісі мен адамгершілігі шешуші.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «елдің шынары» деген образ — биік, көрікті, мықты ағаш. Бұл жақсы адамның ел ішіндегі беделін, тірек болар тұлғасын білдіреді. «Елдің шырағы» — жарық беретін, бағыт көрсететін нұрлы бейне. Ол жақсы адамның айналасына жылу таратып, елге үміт пен өнеге сыйлайтынын аңғартады. Шынар мен шырақтың қатар алынуы — біреуі биіктік пен күшті, екіншісі жарық пен жылуды бейнелейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал тәрбиелі отбасында өскен балаға да, ауыр ортадан шықса да өзін түзеп, биікке ұмтылған адамға да қатысты айтылады. Мысалы, қарапайым отбасынан шыққан жас маман еңбегімен елге танылып, өзгеге үлгі болса, оны «елдің шырағы» деуге болады.
Eldiń shynary.
Jamannan jaqsy týsa -
Eldiń shyraǵy.