Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.3M
Қаралым
270
Орташа
Сұрыптау:
Дүрмек бар жерде даңғой бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал көпшілік жиналған, қызық қуған жерде өзін көрсеткісі келетін, артық сөйлеп, дарақыланаты...
Теңіз кешкенге өзен сирағынан келмейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: теңізді кешіп өткен адамға өзеннің суы тобықтан ғана келіп, аса қиын кө...
Қозысы өлген саулыққа
Қой теліген барлықта.
Қой теліген барлықта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қозысынан айырылған саулыққа бөтен қойды телігенде, ол оны бәрібір өзін...
Бай баласы жатық, малшысы қодаң.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал байдың баласы өмірдің ауыртпалығын көп көрмей, жұмсақ, ерке, сөзі мен жүрісі бірқалыпты ө...
Кімді қор тұтсаң, соны зор тұтарсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның кімге құрмет көрсетіп, кімге бас июіне байланысты өмірлік ұстанымы қалыптасатынын...
Елірменің емі жоқ.
**Негізгі мағынасы** «Елірменің емі жоқ» деген мақалдың тура мағынасы — қатты шамданған, өзіне ие бола алмайтын адамға...
Жұрт жаманға қалды,
Жүк тайлаққа қалды.
Жүк тайлаққа қалды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ел ішіндегі ауыр, қадірсіз шаруа жүк көтеруге әлі келмейтін тайлаққа қ...
Кішіні алдап үйренген,
Үлкенге де ауыз салады.
Үлкенге де ауыз салады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам бойындағы жаман әдеттің бірден пайда болмайтынын, ол әуелі кішкентайдан басталып, ке...
Екі басын ұстап, ортасын тістеп жүреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір нәрсенің екі басын ұстап, ортасын тістеп жүрген кісі туралы елесте...
Қасқадан ала аяқ туады,
Қотырдан - қыршаңқы.
Қотырдан - қыршаңқы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мінезі мен тұқым қуалаған қасиетке ишара етеді. Тура мағынасында «қасқа» дегені сырт...
Темірге тіл, жаңқаға жан бітірген.
**Негізгі мағынасы** «Темірге тіл, жаңқаға жан бітірген» деген мақал сөздің, шеберліктің және ұқыпты еңбектің құдіретін...
Қабырғалы қара нар,
Қабырғасын сөксең, бақ етпес.
Қабырғасын сөксең, бақ етпес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға да, мықты тұлғаға да қатысты айтылады. «Қабырғалы қара нар» — жүгі ауыр болса да,...
Жоқты бардай, ақсақты тыңдай етеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жоқ нәрсені бар сияқты көрсетіп, әлсізді мықты етіп көрсету. Астарлы м...
Жаманға ақыл айтсаң, алдайды дер,
Жаман атпен су кешсе, жалдайды дер.
Жаман атпен су кешсе, жалдайды дер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман мінезді, қулыққа бейім адамға қанша дұрыс сөз айтсаң да, оны теріс қабылдап, өз пай...
Есекке үкі тақпайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — есекке сәндік үкі тақсаң да, оның табиғаты өзгермейді. Астарлы мағынас...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Болар бала - боғынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала өсе келе өз мінезін, қабілетін ерте байқатады деген ой. Астарлы м...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.