Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.5M
Қаралым
322
Орташа
Сұрыптау:
Елірменің емі жоқ.
**Негізгі мағынасы** «Елірменің емі жоқ» деген мақалдың тура мағынасы — қатты шамданған, өзіне ие бола алмайтын адамға...
Құс қарайды құрымға,
Ит қарайды жұрымға.
Ит қарайды жұрымға.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — құс ұя салатын, паналайтын құрым сияқты орынға қарайды, ал ит иесінің...
Алтын тісті ауыздан,
Аса жаман сөз шығар.
Жаннан безген жауыздан,
Жазығы жоқ көз шығар.
Аса жаман сөз шығар.
Жаннан безген жауыздан,
Жазығы жоқ көз шығар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөздің құдіреті мен адамның ішкі мінезін салыстырады. Тілі әдемі, аузы алтындай көрінген...
Итке мылтық не керек?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — иттің қолына мылтық ұстатудың қажеті жоқ деген ой. Астарлы мағынасы —...
Адалдық аздырмас,
Арамдық бойды жаздырмас.
Арамдық бойды жаздырмас.
**Негізгі мағынасы** Адалдық адамды төмендетпейді, керісінше арын таза ұстап, абыройын сақтайды. Ал арамдыққа барған кіс...
Бай баласы жатық, малшысы қодаң.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал байдың баласы өмірдің ауыртпалығын көп көрмей, жұмсақ, ерке, сөзі мен жүрісі бірқалыпты ө...
Бұрынғының адамынан ақыл сұра,
Бұрын қонғаннан қоныс сұра.
Бұрын қонғаннан қоныс сұра.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірден көп көрген, тәжірибесі мол адамның ақылы бағалы екенін айтады. «Бұрынғының адамы»...
Тақиялы бас талайды көреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — басында тақиясы бар адам талай нәрсені көріп, өмірдің әртүрлі сын-сына...
Жарамсақтанған ит жатқанша таяқ жейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жалпақ тілмен айтқанда, жағымпазданған, орынсыз жалбақтаған адам түптің түбінде опық жейд...
Құнтсыз кісі көсеумен қамшылар.
**Негізгі мағынасы** Құнтсыз кісі өз ісіне ұқыпсыз, салақ болғандықтан, оны жөнге салу үшін мәжбүрлеу, қаталдау ескерту...
Періштенің айтқаны мен ойлағаны болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — періште не айтса, не ойласа, соның бәрі орындалады деген сенімге құрыл...
Азаптан қашсаң, дозаққа ұшырарсың.
**Негізгі мағынасы** Азаптан, қиындықтан қашып құтылуға тырысқан адам одан да ауыр жазаға, үлкен өкінішке тап болуы мүмк...
Жаманның әлі жапалаққа жетеді.
**Негізгі мағынасы** Жаман адамның істегені ұзаққа бармайды, оның шын болмысы мен қылығы көп ұзамай жұртқа белгілі болад...
Жаман үйден қосым артық,
Сынық ошақтан мосым артық.
Сынық ошақтан мосым артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жайсыз, берекесі жоқ үйден болса да, жанға тірек болатын өз қостың арт...
Даукес түсінде дау көреді.
**Негізгі мағынасы** Даукес адам өмірде үнемі жанжал іздеп жүреді, сондықтан тіпті түсінде де дау-дамайды көреді. Мақал...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Жүзігің алтын болғанша,
Жүзің жарқын болсын.
Жүзің жарқын болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алтын жүзік таққаннан гөрі, адамның жүзі ашық, нұрлы, көрікті болғаны...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.