«Жаманның әлі жапалаққа жетеді.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Мақал жасық, жаман адамның күшін тек өзінен де әлсізге көрсететінін айтады. Тура мағынасы: жаманның әлі, яғни күші, тек жапалаққа жетеді. Ол өзінен мықтыға қарсы тұра алмайды, бірақ осалды қорқытып, басынуға шебер. Астарлы мағынасы — күшін әлсізге көрсету ерлік емес, жамандықтың белгісі. Нағыз азамат өзінен мықтыдан да тайсалмайды, ал әлсізге қамқор болады.
Образдар мен теңеулер
«Жапалақ» — кішкене, күндіз көзі нашар көретін, қимылы баяу үкі тектес құс. Аңшылықта оны алу ерлік саналмайды: қыран бүркіт түлкі мен қасқыр алады, ал жапалақты ұстау — әлсіздің ғана «олжасы». Мақал осы бейне арқылы жаманның «жеңісінің» құнсыздығын көрсетеді. «Әлі жету» — күші жету, шамасы келу. Яғни мақалдағы «жаман» — мінезі жасық, намысы аз адам.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Бүгін бұл мақал бастығының алдында үнсіз жүріп, қол астындағы жас қызметкерге айғайлайтын адамға, не мектепте кішілерді ғана қорқытатын балаға дәл келеді. Мысалы, бір жасөспірім сыныптастарынан тайсалып, бірақ бастауыш сынып оқушыларының телефонын тартып алса, үлкендер «Жаманның әлі жапалаққа жетеді» деп оның «батырлығын» сынайды. Шын күш әлсізді қорғаудан көрінеді.