Бұрынғының адамынан ақыл сұра,
Бұрын қонғаннан қоныс сұра.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал өмірден көп көрген, тәжірибесі мол адамның ақылы бағалы екенін айтады. «Бұрынғының адамы» — көпті көрген, жол-жоралғыны, тіршіліктің сырын білетін кісі. Одан ақыл сұрау — дұрыс жол табу, қателіктен сақтану деген сөз. Ал «бұрын қонғаннан қоныс сұра» дегені — бір жерді бұрыннан мекендеген адам сол жердің жайын, суын, шөбін, мінезін жақсы біледі, сондықтан жаңа орын таңдағанда соған жүгін деген ой.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «адам» мен «қоныс» тек тура мағынада емес, өмір тәжірибесі мен жер танудың белгісі ретінде алынған. «Бұрынғы» сөзі уақытпен шыңдалған даналықты білдіреді. «Қонған» деген бейне көшпелі тіршіліктегі ортаға бейімделуді, жердің сырын ұғуды көрсетеді. Яғни, бұл мақал білімді кітаптан ғана емес, өмірден жинаған адамнан алған жөн екенін астарлайды.
Қазіргі өмірде
Қазір де бұл сөздің мәні күшті. Мысалы, жас кәсіпкер бизнес бастар алдында сол салада ұзақ жыл істеген тәжірибелі адамнан кеңес алса, қателігін азайтады. Сол сияқты, жаңа қалаға көшкен адам сол жерде көп тұрғандардан тұрғын үй, көлік, қауіпсіздік жайын сұрап біледі.
Buryn qonǵannan qonys sura.