Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.5M
Қаралым
322
Орташа
Сұрыптау:
Арбаның жүгі өгізге түсер.
**Негізгі мағынасы** «Арбаның жүгі өгізге түсер» деген мақалдың тура мағынасы — арбаны сүйрейтін күш өгіз болғандықтан,...
Жүріп шаршаған тұрып тынығады,
Тұрып шаршаған отырып тынығады,
Отырып шаршаған қалай тынығады?
Тұрып шаршаған отырып тынығады,
Отырып шаршаған қалай тынығады?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның еңбегі мен тіршілік қалпы біркелкі болмайтынын, әр істің өз шаршатуы барын білдір...
Үйінде озған - түбінде озған.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өз ортасында, үйінде, отбасында қандай болса, түптің түбінде өмірде де сол қасиет...
Адамның жүзіне бақпа, сөзіне бақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды сыртқы көрінісіне қарап емес, айтқан сөзі мен ішкі ниетіне қарап бағалау керек еке...
Арадан қорықпа, жаладан қорық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға сыртқы қауіптен гөрі, іштен шыққан жаман сөздің, орынсыз жала мен өсектің қауіпті...
Теңіз кешкенге өзен сирағынан келмейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: теңізді кешіп өткен адамға өзеннің суы тобықтан ғана келіп, аса қиын кө...
Жеті жыл жерлес болғанмен жесірлес боласың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір адаммен жеті жыл бір жерде, бір елде, бір ортада өмір сүрсең де,...
Ойда түп жоқ, ашта күш жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ойы шексіз, ал аш адамның хәлі әлсіз болатынын білдіреді. Тура мағынасында, ойдың...
Ала жіпті көрген жылан деп қорқады.
**Негізгі мағынасы** Ала жіпті көрген жылан деп қорқады деген мақал адамның өз басынан өткен не естіген жағымсыз оқиғаға...
Есек шарап ішсе,
Ер-тоқымын сыйға беріп,
Өзі жауыр болар.
Ер-тоқымын сыйға беріп,
Өзі жауыр болар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал орынсыз қызық пен тойымсыздықтың ақыры зиян екенін білдіреді. Есекке шарап беру — табиғат...
Мойынға байланған кәрі жілік.
**Негізгі мағынасы** «Мойынға байланған кәрі жілік» деген мақал бір істің адамға жүк болып жабысуын, шешуі қиын күйге а...
Бесті атанның күні күркірейді.
**Негізгі мағынасы** «Бесті атанның күні күркірейді» деген мақалдың тура мағынасы — жасы жетіп, күші толысқан бесті ата...
Қорқақтың қолы қысқа.
**Негізгі мағынасы** Қорқақ адам тәуекелге бара алмайды, батыл қадам жасай алмайды, сондықтан қолындағы мүмкіндігін толы...
Көзіне мақтаған - көлгірдің сөзі.
Сыртынан мақтаған - көңілдің сөзі.
Сыртынан мақтаған - көңілдің сөзі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі түрлі мақтаудың айырмасын көрсетеді. Біріншісі — адамның көзіне қарап тұрып, артық ма...
Иттің күні үрумен өтеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — иттің табиғаты үнемі үрумен өтеді деген ой. Астарлы мағынасы — кей ада...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Жүзігің алтын болғанша,
Жүзің жарқын болсын.
Жүзің жарқын болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алтын жүзік таққаннан гөрі, адамның жүзі ашық, нұрлы, көрікті болғаны...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.