Кісі алатын бура көп жасамайды.

Негізгі мағынасы

Мақал адамға шабатын, қауіпті мінезі бар нәрсенің ұзақ өмір сүрмейтінін айтады. «Кісі алатын бура» — адамға шауып, тістеп, басып жаншуға дейін баратын долы түйе. Ондай бураны ел ұзақ ұстамайды: адамға қауіпті болған соң оны сойып тастайды. Тура мағынасы осы. Астарлы мағынасы — қатыгез, өзгеге зорлық көрсететін, айналасына зиян тигізетін адамның да бағы ұзаққа бармайды: оған ел ырза болмайды, ақыры ол өз зұлымдығының зардабын тартады. Мақал зорлықтың соңы жақсы болмайтынын ескертеді.

Образдар мен теңеулер

«Бура» — түйенің еркегі, күйек кезінде аса долы, күшті болады. Халық оның осы қаһарын зорлықшыл адамның бейнесіне айналдырған. «Кісі алу» — адамға шабу, жарақаттау. «Көп жасамайды» — табиғи қартаю емес, қауіпті болғаны үшін ертерек жойылу. Бұл бейне күшті шектен тыс, жамандыққа жұмсағанның ақыры не болатынын көрсетеді.

Қазіргі өмірде қолданылуы

Бүгін бұл мақал жұртқа зәбір көрсететін, күшін не билігін асыра пайдаланатын адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, қол астындағыларды қорлап, айғайлап жүретін басшы бір кезде ұжымның сенімінен айырылып, орнынан кетеді. Мақал күш пен билікті өзгені басу үшін емес, қорғау үшін жұмсауды үйретеді.