Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.5M
Қаралым
323
Орташа
Сұрыптау:
Қайғың қара көже болсын.
**Негізгі мағынасы** «Қайғың қара көже болсын» деген сөздің тура мағынасы — қайғының қара көжедей жұтаң, жеңіл болсын де...
Тұмылдырық таққан бұзаудай.
**Негізгі мағынасы** «Тұмылдырық таққан бұзаудай» деген мақал тура мағынасында — мұрнына тұмылдырық салынған бұзау сияқ...
Аш көп жер, ашулы көп сөйлер.
**Негізгі мағынасы** Аш адам тоқ адамның тыныштығын сезе алмайды: қарны ашқанда адам сабырынан тайып, көңіліне алғанын...
Жаманның қойнына жатқанша,
Жақсының аяғына жат.
Жақсының аяғына жат.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға жаман кісінің қасында жүргеннен гөрі, жақсы адамның алдындағы кішіпейілділік пен б...
Жолдасын жамандаған жолдассыз қалады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: өз жанындағы жолдасын жамандап, қадірін түсірген адам ақырында жалғыз...
Қисық аяққа қисық кебіс.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай қарағанда «аяғы қисық адамға қисық кебіс лайық» деген тура мағына береді. Астарын...
Жақсының алдында - ізет,
Жаманның алдында - күзет.
Жаманның алдында - күзет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адаммен қарым-қатынаста орын мен өлшемді сақтауды үйретеді. Жақсы, өнегелі, парасатты ада...
Бақ қонбас жігіттің іздегені дес болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бақ, дәулет, сәттілік бір адамға қона қоймаса, оның істеген әрекеті де...
Иегі қисықтың сақалы түзу болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ішкі мінезі, ниеті немесе болмысы дұрыс болмаса, сыртқы көрінісімен оны жасыру қи...
Кісінің үлкені де бол,
Кішінің тілін де ал.
Кішінің тілін де ал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға екі қасиетті қатар ұстануды үйретеді: өз орныңды, абыройыңды сақтай біл және жасы...
Тастаған шоқпар сорлыға тиер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: лақтырып жіберген шоқпар өз мақсатына дәл тимей, әлсіз, жазықсыз адамға...
Арбаның жүгі өгізге түсер.
**Негізгі мағынасы** «Арбаның жүгі өгізге түсер» деген мақалдың тура мағынасы — арбаны сүйрейтін күш өгіз болғандықтан,...
Жалынсаң, жау басынар,
Басынар да, басыңа шығар.
Басынар да, басыңа шығар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өз қадірін түсіріп, орынсыз жалынса, қарсылас не пиғылы жаман адам оны әлсіз деп сан...
Ақта қара жоқ,
Қараға шара жоқ.
Қараға шара жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ақ түстің ішінен қараны, қараның ішінен ақты таба алмайсың. Астарлы ма...
Түйе жайылса, шөлге қарай шығады,
Жатарда сорға қарай.
Жатарда сорға қарай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал түйенің табиғи мінезін мысал етіп, әр нәрсенің өз болмысына сай әрекет ететінін білдіред...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Жүзігің алтын болғанша,
Жүзің жарқын болсын.
Жүзің жарқын болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алтын жүзік таққаннан гөрі, адамның жүзі ашық, нұрлы, көрікті болғаны...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.