«Жалқау қатынның төсегі жиылмас.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал үй ішіндегі береке мен тазалықтың, ұқыптылық пен жауапкершіліктің маңызын аңғартады. Тура мағынада жалқау адам төсек-орнын жинауға да ерінеді, үй шаруасына салғырт қарайды. Астарлы мағынасы — ісіне немқұрайлы, қимылсыз, тәртіпсіз кісі өз тіршілігін де, айналасына да береке әкелмейді деген ой. Мұнда жалқаулықтың адамды ұсақ істерден бастап үлкен істерге дейін кейін тартатыны ескертіледі.
Образдар мен теңеулер
«Төсек» — үйдің ішкі тәртібі мен күнделікті тұрмыстың белгісі. «Жиылмас» сөзі жалқаулықтың салдарын бейнелеп тұр: қолынан іс келмегендіктен емес, ықылас болмағандықтан жұмыс бітпейді. Мақалдағы образ әйел адамның үй шаруасындағы ұқыптылығын үлгі етіп, салақтық пен енжарлықты сынайды.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті: жұмысын кейінге қалдыратын, жеке тәртібіне мән бермейтін адам туралы айтқанда қолданылады. Мысалы, біреу бөлмесін әрдайым шашып, киімін жинамай жүрсе, үлкендер «Жалқау қатынның төсегі жиылмас» деп ескертуі мүмкін. Мағынасы — тәртіп кішкентай істерден басталады, ал жалқаулықты жеңбесе, адам ілгерілемейді.