Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.3M
Қаралым
272
Орташа
Сұрыптау:
Ерінбеген елекпен су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Еңбекқор, ұқыпты адам жоқ нәрседен де жол табады, ал жалқау адам бар мүмкіндікті де пайдалана алмай...
Алтын жерде жатпайды,
Жаман ұста суын таппайды.
Жаман ұста суын таппайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алтын жерге тасталып жатпайды, яғни бағалы нәрсе ұзақ уақыт қараусыз...
Иттің атасы жоқ.
**Негізгі мағынасы** «Иттің атасы жоқ» деген мақалдың тура мағынасы — иттің белгілі бір әкесі, тегін дәлелдеп айту қиын...
Әркім өз мұңын айтады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — әр адам өз басындағы уайымын, қиындығын, ішкі сырын айтып шағынады. Ас...
Ботаның көркі - көз,
Адамның көркі - сөз.
Адамның көркі - сөз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сыртқы сұлулықтан гөрі ішкі мәнге көбірек назар аударады. Ботаға әдемілік беретін нәрсе —...
Кейде сөз де буылады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кей сәтте адамның айтары болса да, ішкі күйі, қысылу, ренжу не таңдану салдарынан сөзін ж...
Біреудің көзілдірігін киген өз көзін бүлдіреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреудің өміріне, пікірі мен тәжірибесіне соқыр еліктеу адамның өзіне зиян келтіруі мүмкі...
Жарқанатқа жарық қас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жарқанат жарықты жақтырмайды, өйткені ол түнгі тіршілік иесі. Астарлы м...
Қысылсаң, жүгіңді жөңге сал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға қиындық туғанда сабыр сақтап, істі ретімен, ақылмен шешуді ескертеді. «Қысылсаң» д...
Өгіз өлгенше өседі.
**Негізгі мағынасы** Өгіз өлгенше өседі деген мақал адамның, малдың немесе жалпы нәрсенің бірден тоқтап қалмай, соңына д...
Алдынан дау,
Артынан сөз кетпеген.
Артынан сөз кетпеген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ел ішінде аты шыққан, көптің көзіне түскен адам туралы айтады. Оның алдыңғы жағында да, а...
Мылқаудың тілін анасы біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — сөйлей алмайтын, ойын анық жеткізе алмайтын адамның не айтқысы келгені...
Қуды мініп, құланды құрықтаған.
**Негізгі мағынасы** «Қуды мініп, құланды құрықтаған» деген мақал адам бойындағы ептілік пен айлакерлікті, қиын істі ше...
От алып, ораққа түскен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір іске асығып, ойланбай кіріскен адамның өзіне зиян келтіруін білдіреді. Тура мағынасын...
Ұятсыздың беті күшала.
**Негізгі мағынасы** «Ұятсыздың беті күшала» деген мақал ұяттан безген, ар-намысты ойламайтын адамның беті қатайып, ешт...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Болар бала - боғынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала өсе келе өз мінезін, қабілетін ерте байқатады деген ой. Астарлы м...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.