Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.3M
Қаралым
272
Орташа
Сұрыптау:
Ініңнің ақтығына қарама,
Маңдайындағы бағына қара.
Маңдайындағы бағына қара.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — інінің сыртқы тазалығына, яғни көрінісіне ғана қарамай, оның тағдыры м...
Жақсы да, жақсылық та жалпыға ортақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жақсы адам да, оның жасаған игі ісі де бір ғана кісіге емес, көпшілікк...
Қызыл кебіс қисық аяқты әйгілейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның кемшілігі сөзден емес, ісінен, жүріс-тұрысынан көрінетінін білдіреді. Тура мағына...
Шар болат шоқта шыңдалады.
**Негізгі мағынасы** Шар болат шоқта шыңдалады — адам да, мінез де, қабілет те қиындық пен сынақ арқылы жетіледі деген с...
Ер - ырыстың кепілі.
**Негізгі мағынасы** «Ер - ырыстың кепілі» деген мақал ер азаматтың отбасы мен ел ішіндегі жауапкершілігін жоғары қояды....
Табылмаса, таға да қат.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: егер табылса, тіпті таға да қатты нәрсе болады. Астарлы мағынасы: кез к...
Жақсыға құрмет -
Жас жаранға міндет.
Жас жаранға міндет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақсы адамды құрметтеу керек екенін айтады. Тура мағынасында, сыйлы, өнегелі, елге пайдал...
Өзің жатық болсаң,
Ішкенің қатық болар.
Өзің қиық болсаң,
Ішкенің сұйық болар.
Ішкенің қатық болар.
Өзің қиық болсаң,
Ішкенің сұйық болар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өз мінезі мен ішкі қалпы өміріне тікелей әсер ететінін айтады. Егер адам сабырлы,...
Бас жаққа барыспаған жөн.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір іске, бір бағытқа бас қоймаған, яғни ниеті мен мақсаты анықталмаға...
Тосылмайтын жүйрік,
Шошынбайтын жүрек болмайды.
Шошынбайтын жүрек болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ең жүйрік аттың өзі де тосылып, кібіртіктеп қалуы мүмкін, ал жүрек иес...
Құлмен жеген құйқа құстырмай қоймайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: құлмен бірге жеген құйқа адамды құстырмай қоймайды, яғни тегі төмен, се...
Қашпай қорқайын ба?
**Негізгі мағынасы** «Қашпай қорқайын ба?» деген мақалдың тура мағынасы — адам қауіптен қашпаса, қорқуы да заңды деген...
Ақсақ түйенің аузына,
Жел айдаған қаңбақ түсер.
Жел айдаған қаңбақ түсер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жүре алмай қалған ақсақ түйенің аузына жел айдаған қаңбақ келіп түседі....
Қан туысынан жан туысы артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қан жағынан жақын туыстан гөрі, жан дүниесі, мінезі, ниеті бір адам ар...
Күндестің көрген күні құрысын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — күндес адамның күні, яғни бақталас, қызғаншақ жанның өмірі тыныш болм...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Болар бала - боғынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала өсе келе өз мінезін, қабілетін ерте байқатады деген ой. Астарлы м...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.