Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.5M
Қаралым
326
Орташа
Сұрыптау:
Сөз бергеннің сөзіне ерсең,
Басыңа бейнет болады.
Бөз бергеннің бөзін алсаң,
Үстіңе көйлек болады.
Басыңа бейнет болады.
Бөз бергеннің бөзін алсаң,
Үстіңе көйлек болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — біреудің уәдесіне ғана сеніп, соған еріп кетсең, ақыры зиян шегуің мүм...
Жаман айғыр енесіне тап берер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жаман, жуас емес айғыр өзіне ие болмай, тіпті өз енесіне де тап беруі...
Тентек молда - телмірген өгіз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай діндар, бірақ ісі мен мінезі жөнсіз, пайдасы жоқ адамды әжуалайды. «Тентек молда»...
Кекіреге тойған текедей бақылдар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ашкөз, өз тамағын ғана ойлайтын, құныққан адамды әжуалайды. Тура мағынасында кекіреге той...
Иесі келсе, биесін бер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — біреудің биесі болса да, оның шын иесі келсе, малды ұстамай, қайтарып...
Қателескеннен қатесін түземеген жаман.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам қате жіберуі мүмкін, бірақ сол қатесін көріп, түзетпесе, онда оны...
Көріп білген көріктіден
Көрмей білген текті артық.
Көрмей білген текті артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: біреуді тек сыртқы сұлулығына қарап бағалау жеткіліксіз. Адамның шын қа...
Суық сөзді сұмырай айтады.
**Негізгі мағынасы** «Суық сөзді сұмырай айтады» деген мақал адамның ащы, жүрекке тиетін, кекесінді не мейірімсіз сөз а...
Сөзден қорықпаған сойылдан қорықпас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сөзге шыдамды, уәжге берік, мінезі қайсар болса, сыртқы қысымнан да сескенбейтіні...
Байға жағынамын деп,
Жарлының зықы шығады.
Жарлының зықы шығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге ұнау, соның көңілін табу үшін екінші біреуге қиянат жасауға болмайтынын ескертеді...
Өзің болғанша,
Болғанның атын ертте,
Болсаң, аударып тастап кетпе.
Болғанның атын ертте,
Болсаң, аударып тастап кетпе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды өз орныңды, өз шамаңды білумен қатар, жетістікке жеткен кісіге құрметпен қарауға ү...
Қашып кетсең, шашып кет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір істен, дау-дамайдан не қиындықтан қашып құтылсаң да, артында қалға...
Жаза баспас қадам жоқ,
Жаңылмайтын адам жоқ.
Жаңылмайтын адам жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам баласының бәрі де қателесетінін айтады. Тура мағынада адам жүргенде сүрініп-жығылуы...
Арзан сатқан жолдасынан көреді.
**Негізгі мағынасы** Арзан сатқан жолдасынан көреді деген мақал адамға ең жақын адамнан да зиян келуі мүмкін екенін еске...
Көңіл көгіне үйіріледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам баласының көңілі, ниеті және ойы өзіне жақын, ұнамды нәрсеге еріксіз тартылады деген...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Жүзігің алтын болғанша,
Жүзің жарқын болсын.
Жүзің жарқын болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алтын жүзік таққаннан гөрі, адамның жүзі ашық, нұрлы, көрікті болғаны...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.