Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.5M
Қаралым
326
Орташа
Сұрыптау:
Сараң байлығына жүкші ғана.
**Негізгі мағынасы** «Сараң байлығына жүкші ғана» деген мақалдың тура мағынасы: сараң адам өз байлығын өзі пайдалана ал...
Сұлу алған жолдасынан айырылады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — сыртқы сұлулығына ғана қызығып үйленген адам жолдасын жоғалтып алуы м...
Кедейдің бір есігі ашық, бір есігі жабық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кедей адамның тұрмысы ауыр, жағдайы тұрақсыз болатынын білдіреді. Бір жағынан, оның тірші...
Қақты жердің қадірін құлан білер,
Орман-тоғай қадірін бұлан білер.
Орман-тоғай қадірін бұлан білер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр нәрсенің қадірі оны жақсы білетін, соған мұқтаж не соны мекендейтін жанға анық көрінет...
Арыққа мінгенше, аяғыңа мін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — арыққа мінуге болмайтыны, яғни орынсыз, қисынсыз іске бармау керегі. А...
Ұят деген - тайпа ел.
**Негізгі мағынасы** «Ұят деген - тайпа ел» деген мақал ұяттың адам өміріндегі орны өте биік екенін білдіреді. Мұндағы...
Жақсы кісі қартайса,
Ақылынан танбас.
Жақсы ат қартайса,
Жүрісінен танбас.
Ақылынан танбас.
Жақсы ат қартайса,
Жүрісінен танбас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жақсы адам қартайса да, бұрынғы ақыл-ойынан, мінезінен айрылмайды; жақс...
Құлаққа - құлақ, тұяққа - тұяқ.
**Негізгі мағынасы** Құлаққа — құлақ, тұяққа — тұяқ деген мақал әр нәрсенің өзіне лайық жауабы, өтеуі болатынын білдіре...
Жаман адам кетсе,
Дүние кеңіп қалғандай болады.
Жақсы адам кетсе,
Дүние кеміп қалғандай болады.
Дүние кеңіп қалғандай болады.
Жақсы адам кетсе,
Дүние кеміп қалғандай болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамдардың қоғамдағы орны мен ықпалын салыстырып айтады. Жаман адам кетсе, оның кесірі, к...
Ойы бөлектің жолы бөлек.
**Негізгі мағынасы** «Ойы бөлектің жолы бөлек» деген мақал адамның ішкі дүниесі, көзқарасы, мақсат-мұраты өзгеше болса,...
Түйе дырдай, ізі қылдай.
**Негізгі мағынасы** Түйе — ірі, зор мал. Ал оның ізі жерге жұқа ғана түседі. Мақалдың тура мағынасы осыны білдіреді: де...
Кедейді «бәрекелді» жұтатады.
**Негізгі мағынасы** «Кедейді «бәрекелді» жұтатады» деген мақал сырттай қарағанда мақтау сөздің көптігі адамды байытаты...
Қақпай жатып қоңырауы сылдырлайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір нәрсе қақпай, тиіспей тұрса да, оның қоңырауы өзінен-өзі сылдырлап...
Құлынындағы сақау,
Құнанындағы тісеу.
Құнанындағы тісеу.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — құлын кезінде сақау, яғни кемістеу көрінген жылқының өскенде құнан бол...
Ескерген ескі асынан сақтар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: адам бұрыннан бар, ескі асты да ескеріп, ысырап етпей сақтайды. Астарлы...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Жүзігің алтын болғанша,
Жүзің жарқын болсын.
Жүзің жарқын болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алтын жүзік таққаннан гөрі, адамның жүзі ашық, нұрлы, көрікті болғаны...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.