Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1M
Қаралым
220
Орташа
Сұрыптау:
Шолақ иттің арыны қатты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай әлсіз, шағын не кемдеу көрінген нәрсенің де екпіні қатты, әрекеті шалт болуы мүмк...
Жақсыға жаһан өз үйі.
**Негізгі мағынасы** «Жақсыға жаһан өз үйі» деген мақал жақсы, кең пейілді, адамгершілігі мол адамның жат жерде де тосы...
Тасқан төгілер, іскен жарылар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ыдыс толып тасса, ішіндегі сұйық төгіледі; ал ашып қойылған, ісінген нә...
Арсыз қолым істеді,
Арлы бетім ұялды.
Арлы бетім ұялды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам бойындағы ар мен ұяттың құнын терең көрсетеді. Тура мағынасы бойынша, қол қателік ж...
Топ көрмеген,
Топта озбаған қорғаншақ.
Топта озбаған қорғаншақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көптің ортасына түспеген, елмен араласпаған адам сыналған сәтте тайса...
Арманмен алысқан - тарлан.
**Негізгі мағынасы** Арманмен алысқан тарлан деген сөз өмірде биік мақсат қойып, соған табандылықпен ұмтылған адамды дәр...
Екі шын сөзге бір жалған сөз қосса,
Жұнтиып тұрар.
Бір шын сөзге екі жалған сөз қосса,
Бұлтиып тұрар.
Жұнтиып тұрар.
Бір шын сөзге екі жалған сөз қосса,
Бұлтиып тұрар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөздің шындығы мен өтірігіне байланысты оның салмағы өзгереді деген ойды білдіреді. Екі ш...
Құдайдың сақалын сипағандай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір істі асықпай, өте баяу, босаң, сылбыр орындауды білдіреді. Тура мағынасында адам Құда...
Байға жағынамын деп,
Жарлының зықы шығады.
Жарлының зықы шығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге ұнау, соның көңілін табу үшін екінші біреуге қиянат жасауға болмайтынын ескертеді...
Аты семіздің жолы тегіс.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тура мағынасында семіз, күтімі жақсы аттың жүрісі де жеңіл, жолға төзімді болатынын меңзе...
Қасқыр қартайса да, қойға әлі келеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қасқыр қартайса да, қойға шабу мінезін тастамайды. Астарлы мағынасы: а...
Жақсы таз басын жасырмайды,
Жақсы қатын асын жасырмайды.
Жақсы қатын асын жасырмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның да, отбасының да жақсы қасиеті жасырынбай, ашық көрінеді деген ой айтады. Тура ма...
Үндеместе пәле бар, отбасында шала бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі түрлі құбылысты ескертеді: біріншісі — орынсыз үндемей, ішке бүгіп жүрген адамда бел...
Аңқау астындағы атын алты ай іздейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — аңқау, яғни аңғырт адам өз астындағы атын да байқамай, жоғалтып алғанд...
Қасқырдың күшігін қанша асырасаң да,
Тоғайға қарап ұлуын қоймайды.
Тоғайға қарап ұлуын қоймайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қасқырдың күшігін қанша бағып-қақсаң да, ол бәрібір тоғай жаққа қарап ұ...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.