Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.3M
Қаралым
273
Орташа
Сұрыптау:
Ұры бүлікке құмар,
Шыбын шірікке құмар.
Шыбын шірікке құмар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман ниетті адамның ішкі табиғатын әшкерелейді. Ұры қалайша бүлікке, тынышсыздыққа, бере...
Ауызына сөз тұрмастың,
Бір жерде өзі тұрмас.
Бір жерде өзі тұрмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал аузына ие болмай, орынсыз сөйлей беретін, сөзіне тоқтамайтын адам тұрақсыз келеді дегенд...
Кісі жапа көрмей, опа көрмес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өмірде ауырлық, сынақ, қате не қиянат көрмей тұрып, шынайы опаға, яғни жақсылықты...
Жұмыртқадан қыран да, жылан да шығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам баласының, не бір бастаманың нәтижесі әртүрлі болатынын білдіреді. Тура мағынасында...
Бір жерде білгір, бір жерде міңгір.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бәрін бірдей білмейтінін, әр істің өз маманы мен өз орны болатынын білдіреді. Бір...
Ер қосы жүре түзеледі.
**Негізгі мағынасы** Ер қосы жүре түзеледі деген мақал адам да, ат та, жолдас та тәжірибе үстінде қалыптасатынын білдіре...
Еркек қой бұралқы болмас.
**Негізгі мағынасы** «Еркек қой бұралқы болмас» деген мақал тура мағынасында еркек қойдың үйірден безіп, бұралқы болып...
Парықсызға бәрі бір:
мейлі қамқа, мейлі бөз.
мейлі қамқа, мейлі бөз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: талғамы жоқ, қадірді білмейтін адам үшін қамқа да, бөз де бірдей. Яғни...
Түйе тулап жүктен құтылмас.
**Негізгі мағынасы** Түйе қанша тулап, бұлқынса да, үстіндегі жүктен құтыла алмайды. Мақалдың тура мағынасы — күшті мал...
Жақсы жұмыс жанға тыныш.
**Негізгі мағынасы** Жақсы істелген жұмыс адамның көңілін орнықтырып, жанын тыныштандырады. Адам өз еңбегін шын ықыласпе...
Түйенің басы тегешке сыймас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: үлкен түйенің басы кішкентай тегешке сыймайды. Астарлы мағынасы: ірі, с...
Күмән иманнан айырар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: күмән адамды сенімнен алыстатады. Астарлы мағынасы: орынсыз күдік, шүбә...
Екі тышқан бір байдың жұртына таласыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: екі тышқан бір байдың қалған жұртына таласады. Ал астарлы мағынасы: кей...
Көңілі жаманнан көзсіз бала туады.
**Негізгі мағынасы** Көңілі жаман, ниеті бұзылған адамның тәрбиесінен, сөзінен не ісінен пайда аз, кесір көп болады деге...
Сұңқар көптен шығады,
Тұлпар топтан шығады.
Тұлпар топтан шығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қыран құс сұңқар да, жүйрік ат тұлпар да көптің арасынан дараланып шығ...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Болар бала - боғынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала өсе келе өз мінезін, қабілетін ерте байқатады деген ой. Астарлы м...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.