Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1M
Қаралым
220
Орташа
Сұрыптау:
Сырты жылтырағанның іші қалтырауық.
**Негізгі мағынасы** Сырты жылтырағанның іші қалтырауық деген мақал адамның сыртқы көрінісі алдамшы болуы мүмкін екенін...
Сегіз ешкіге сексен теке.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — сегіз ешкіге сексен текенің үйірілуі, яғни саны аз малға көп текенің ж...
Арсыз болмаса, мал қайда,
Айлакер болмаса, бақ қайда?
Айлакер болмаса, бақ қайда?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: мал мен бақ өздігінен келе салмайды, оларды иелену үшін адамның мінезі...
Ит қорыған жерге өш.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ит күзетіп, иелік етіп жүрген жерге басқа иттің жақындап, өшігуі. Астар...
Айтпайын десем аузым бар,
Көрмейін десем көзім бар.
Көрмейін десем көзім бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның көргенін, білгенін іште сақтап тұра алмайтынын білдіреді. Тура мағынада адамда ау...
Көргенді көпті жеңеді.
**Негізгі мағынасы** Көргенді адам — өмірден сабақ алған, жөн-жосықты білетін, көпті көріп, тәжірибе жинаған жан. Мұндай...
Жігіттің ауыры - шомбал,
Ағаштың ауыры - сомбал.
Ағаштың ауыры - сомбал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, салмағы ауыр, ірі заттың қимылы да, көтеруі де қиын болады. Аст...
Құдайдан сұрасаң , кешірер ,
Кісіден сұрасаң , екі көзіңді өшірер .
Кісіден сұрасаң , екі көзіңді өшірер .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам біреуден орынсыз, шектен тыс тілек тілемеуі керек дегенді білдіреді. Тура мағынасынд...
Қамысты бос ұстасаң қол кесер.
**Негізгі мағынасы** Қамысты бос ұстасаң, оның өткір, қатты сабағы қолды жарақаттауы мүмкін. Астарлы мағынасы — кез келг...
Су ағады сағадан,
Жол болады ағадан.
Жол болады ағадан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал үлкеннің жолы кішіге өнеге екенін білдіреді. Тура мағынада су өз арнасымен ағады, ал жол...
Өзі білмегеннің аузына қарама.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өз бетіңше ойлап, білмеген адамға толық сеніп, соның айтқанына ерме дегенді білдіреді. Ту...
Жаман ұста суын таппайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жаман ұста, яғни қолынан іс келмейтін шебер, өз жұмысын дұрыс атқара ал...
Кісі жары кісіге жар болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір адамның жары басқа біреуге шын жар, шын серік бола алмайды. Астарлы...
Бақ адасса, батпаққа қонады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бағытын жоғалтқан құс таза жерге емес, батпаққа келіп қонады. Астарлы...
Балықтың өзі суда, көзі қырда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: балық су ішінде тіршілік етсе де, көзі қырда, яғни су сыртындағы кеңіст...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.