Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.3M
Қаралым
274
Орташа
Сұрыптау:
Ұзын шапан аяғыңа оралады,
Ұзын тіл мойныңа оралады.
Ұзын тіл мойныңа оралады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға сөзді орынсыз созбай, ойланып сөйлеуді ескертеді. Тура мағынасында ұзын шапан жүрі...
Діті барға діттеп бер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — біреудің көкейінде белгілі бір мақсаты, талабы, ниеті болса, соған лай...
Құстың бәрі бұлбұл болмас,
Жылқының бәрі дүлдүл болмас.
Жылқының бәрі дүлдүл болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: барлық құс бірдей бұлбұл сияқты әсем үн шығара бермейді, барлық жылқы д...
Жамандықты көп көрген
Жақсы сөзге «Жә!» демес.
Жақсы сөзге «Жә!» демес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жамандықты көп көріп, өмірдің ауыртпалығын сезген адам жақсы сөзді ел...
Ауыз - дарбаза , сөз - самал ,
Құдай ұрғанда не амал?
Құдай ұрғанда не амал?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам аузы арқылы айтылған сөздің үлкен күшке ие екенін білдіреді. Тура мағынасында ауыз —...
Бесік көрмеген ессіз болып есіктен кіреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала күнінен тәрбие, мейірім, ұлттық өнеге көрмеген адамның өресі тар, мінезі шала, ісі ш...
Жорғадан туған жортақ бар,
Шеберден туған шорқақ бар,
Батырдан туған қорқақ бар.
Шеберден туған шорқақ бар,
Батырдан туған қорқақ бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам қасиеті тек ата-текпен өлшенбейтінін аңғартады. Тура мағынасында: жорға мінгеннен жо...
Оттың шаласы, сөздің аласы жаман.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөздің де, оттың да екі жүзді, зиянды жағы болатынын ескертеді. Тура мағынасында, оттың ш...
Беттің арын белбеуге түйме.
**Негізгі мағынасы** «Беттің арын белбеуге түйме» деген мақал адамның абыройын, ұятын, намысын ешқашан төмендетпе, қорл...
Қатты айтқан қарындасқа жақпайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қатты, дөрекі сөйлеген сөз қарындасқа ұнамайды, жүрегіне тиеді. Астарл...
Бек берсе, бетіне қарама.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: біреу саған жақсылық жасап, сый-сияпат берсе, оның түр-тұлғасына, кемші...
Сұлу болу не керек,
Шайнау сұлу болған соң.
Шебер болу не керек,
Селкеу шебер болған соң.
Шайнау сұлу болған соң.
Шебер болу не керек,
Селкеу шебер болған соң.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың айтпағы — сыртқы әдемілік пен атақ-даңқтың өзі жеткіліксіз, егер адамның ісі мен мінез...
Пәледен машайық қашады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: пәле-қаза, дау-дамай, қиындық сияқты кесірлі нәрседен тіпті машайық та...
Ауырлықты нар көтереді,
Нар көтермесе, бар көтереді.
Нар көтермесе, бар көтереді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ең ауыр жүктi нар түйе көтереді, ал нар көтере алмаса, қалған малдың б...
Ордалы құлан ақсағын білдірмес.
**Негізгі мағынасы** Ордалы құлан — көп, ұйымшыл, қуатты үйір деген ұғым. Мақалдың тура мағынасы: құлан үйірімен жүрсе,...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Болар бала - боғынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала өсе келе өз мінезін, қабілетін ерте байқатады деген ой. Астарлы м...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.