Бек берсе, бетіне қарама.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: біреу саған жақсылық жасап, сый-сияпат берсе, оның түр-тұлғасына, кемшілігіне немесе өзіңе ұнамайтын қырына қарап қалма деген сөз. Астарлы мағынасы: игілік көрсеткен адамның кім екеніне емес, істеген жақсылығына мән беру керек. Яғни алған көмекті менсінбей, ренжіп, сын айтып отыру — әдепсіздік. Қазақ танымында сыйды қабылдау, жақсылықты қадірлеу, адамға құрмет көрсету маңызды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «бек» сөзі — байлық, дәулет, береке, жомарттық ұғымына жақын. «Бетіне қарама» дегені адамның сыртқы келбетіне, кейбір мінезіне бола берілгенді жоққа шығарма деген астар береді. Образдық тұрғыдан бұл — қолы ашық, жақсылығы бар адамның сыйын қабылдап, көңілге кірбің түсірмеу туралы ескерту.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды біреу көмек көрсеткенде, оны кішкентайсынып немесе мінін теріп отырмау керек жағдайда қолданамыз. Мысалы, жұмыс іздеп жүрген адамға танысы уақытша қолдау көрсетсе, оның сөзіне, киіміне не мінезіне қарап шетке теппей, көмегін қадірлеген дұрыс. Мұндайда мақал адамды тәкаппарлықтан сақтандырады.