Жылқы (ат) туралы 90
Жылқы (ат) туралы мақал-мәтелдер — ерлік, еңбек, дәстүр мен серіктестікті бейнелейтін халық даналығы.
90
Мақал-мәтел
20.8K
Қаралым
230
Орташа
Сұрыптау:
Той қызығы - көкпар.
**Негізгі мағынасы** «Той қызығы - көкпар» деген мақал тойдың, думанның шын сәні — көптің басын қосатын, елді жігерленд...
Қасқа айғырдың баласы
Қасқа тумаса да, төбел туар.
Қасқа тумаса да, төбел туар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқа айғырдан туған құлынның өзі міндетті түрде қасқа болып тумаса да...
Салт атты, сабау қамшылы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай қарағанда салт мінген, қолында сабау қамшысы бар адамды суреттейді. Астарлы мағын...
Таяқ тайға жеткізер,
Тай құнанға жеткізер.
Тай құнанға жеткізер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: тайға таяқпен демеп, жетелеп отырсаң, ол өсіп тай болады, тайдан құнан...
Жақсы ат пен жақсы жігіт көптікі.
**Негізгі мағынасы** Жақсы ат пен жақсы жігіттің қадірі жеке адамның ғана емес, көптің игілігіне қызмет етуімен өлшенеді...
Түйе - түлік төресі.
**Негізгі мағынасы** «Түйе - түлік төресі» деген мақал түйенің төрт түліктің ішінде ерекше орны барын білдіреді. Тура м...
Тұлпар желіде танылады.
**Негізгі мағынасы** «Тұлпар желіде танылады» деген мақалдың тура мағынасы — жүйрік, мықты аттың шын қасиеті оны байлап...
Жүйрік атқа жел қамшы.
**Негізгі мағынасы** Жүйрік атқа жел қамшы дегенде, тура мағынада шапшаң атқа желдің өзі де қамшыдай әсер етеді деген ой...
Әркімнің мінген аты - өзіне тұлпар,
Әркімнің сүйген жары - өзіне сұңқар.
Әркімнің сүйген жары - өзіне сұңқар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр адамға өз мінген аты да, сүйген жары да ерекше қымбат көрінетінін білдіреді. Тура мағы...
Жылқының пірі - Қамбар ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жылқы малының киесі мен қадірін білдіреді. Тура мағынасында, қазақ танымында жылқының қам...
Желген желісін біледі,
Жортқан жүрісін біледі.
Жортқан жүрісін біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әркім өз ісінің, өз жолының жайын жақсы біледі деген ойды білдіреді. Тура мағынасында жел...
Баба бүркіт барлап ұшады,
Бала бүркіт парлап ұшады.
Бала бүркіт парлап ұшады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал үлкен мен кішінің, тәжірибелі мен жас буынның мінезін салыстырады. Баба бүркіт — көп көрг...
Жақсы ат - жанға серік,
Жақсы ит - малға серік.
Жақсы ит - малға серік.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жақсы ат адамға жолда сенімді көлік, ал жақсы ит малды күзететін қорған...
Қара байыр қазанат,
Қара жолда қалдырмас.
Қара жолда қалдырып,
Қанатыңды талдырмас.
Қара жолда қалдырмас.
Қара жолда қалдырып,
Қанатыңды талдырмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сенімді серіктің, әсіресе жүйрік те төзімді аттың қадірін білдіреді. Тура мағынасында қар...
Жақсы атқа бір қамшы,
Жаман атқа мың қамшы.
Жаман атқа мың қамшы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жақсы атқа бір-ақ қамшы да жеткілікті, ал жаман атқа қанша ұрсаң да, ж...
Ең көп оқылған
Аттан аттың несі артық?
Жүрісі мен күші артық;
Ерден ердің несі артық?
Ерлігі мен ісі артық.
Жүрісі мен күші артық;
Ерден ердің несі артық?
Ерлігі мен ісі артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жылқыны да, ер азаматты да салыстыра отырып, олардың ең басты қадірі неде екенін көрсетед...
Жылқыда да жылқы бар,
Қазанаты бір бөлек.
Жігітте де жігіт бар,
Азаматы бір бөлек.
Қазанаты бір бөлек.
Жігітте де жігіт бар,
Азаматы бір бөлек.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жылқының бәрі бірдей емес, жүйрік, күшті, жүкке де, жолға да жарайтын...
Жылқының сүті - шекер, еті - бал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жылқы малының қазақ тұрмысындағы ерекше орнын білдіреді. Тура мағынасында, жылқының сүті...
Сырын білмеген аттың сыртынан жүрме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: мінезін, жүрісін, жарамдылығын білмеген атты сырттай ғана бағалап, соңы...
Арғымақ аттың баласы,
Аз оттап, көп жусайды.
Хан, төренің баласы,
Аз сөйлеп, көп тыңдайды.
Аз оттап, көп жусайды.
Хан, төренің баласы,
Аз сөйлеп, көп тыңдайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға да, арғымақтың баласына да бір ортақ қасиетті меңзейді: тектілік дабырамен емес, с...
«Жылқы (ат) туралы» мақал-мәтелдер қазақтың көшпелі өмір салтымен біте қайнасқан рухани мұра. Ат — ердің қанаты, елдің тірегі ретінде танылып, батырлық, намыс, жол, сапар, береке секілді ұғымдарды терең жеткізеді.
Бұл санаттағы нақыл сөздер жылқының қадір-қасиетін ғана емес, адам мінезін де астарлап суреттейді: жүйрікті тану, еңбек пен төзім, сертке беріктік, ел бірлігі. Мақал-мәтелдер арқылы жылқыға қатысты салт-дәстүр, тәлім-тәрбие және өмірлік тәжірибе ұрпаққа өнеге болып қалады.
Бұл санаттағы нақыл сөздер жылқының қадір-қасиетін ғана емес, адам мінезін де астарлап суреттейді: жүйрікті тану, еңбек пен төзім, сертке беріктік, ел бірлігі. Мақал-мәтелдер арқылы жылқыға қатысты салт-дәстүр, тәлім-тәрбие және өмірлік тәжірибе ұрпаққа өнеге болып қалады.