Жоқшылық туралы 331
Жоқшылық туралы мақал-мәтелдер: таршылықта сабыр, еңбек пен үміттің қадірін ұқтыратын нақыл сөздер.
331
Мақал-мәтел
53.5K
Қаралым
161
Орташа
Сұрыптау:
Жаяушылық тартқанда,
Жүрмес есек ат болар.
Қарын қатты ашңанда,
Қара талқан қант болар.
Жүрмес есек ат болар.
Қарын қатты ашңанда,
Қара талқан қант болар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға таршылық пен қиналыс келгенде, кез келген нәрсенің қадірі өзгеше сезілетінін айтад...
Ашынған тілді, ашыққан ұры болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ашу мен аштық адамның мінезін өзгертіп жіберетінін білдіреді. Тура мағынасында, ашынған а...
Сараңның сәбізі сарай түбінде жатады.
**Негізгі мағынасы** Сараң адам жиған дүниесін қажетіне жұмсамай, орынсыз сақтай береді. Мақалдың тура мағынасы — сәбізд...
Атың арық болса, бір шап,
Отының аз болса, бір жақ.
Отының аз болса, бір жақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: аты арық болса да, оны бір-ақ рет шап; отының аз болса, оны бір жақ. Ас...
Кедей іштегі бұзауды сауда қылады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — кедей адам қолында жоқ, әлі тумаған не іштегі бұзауды да саудаға салып...
Мың қайғы бір борышты өтемейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қанша көп қайғырып, уайымдағанмен, ол бір ғана борышты да өтеп бере алм...
Қарны ашқанға қара нан май татыр,
Шөлдегенге қара су бал татыр.
Шөлдегенге қара су бал татыр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның аса зәру кезде кез келген қарапайым нәрсені де ерекше бағалайтынын білдіреді. Қар...
Аштың ақылы тамағында,
Жаяудың ақылы табанында.
Жаяудың ақылы табанында.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ойы мен шешімі оның жағдайына, мұқтажына тікелей байланысты екенін білдіреді. Аш...
Біреу өлмей біреу күн көрмейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: біреудің өмірден өтуі, кетуі арқылы екінші біреу тіршілік етіп, нәпақа...
Жалаң аяқ жар кешті,
Қызыл аяқ қар кешті.
Қызыл аяқ қар кешті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: адам бір кезде жалаң аяқ болып, жар бойымен де, қар үстімен де жүріп өт...
Қой көрмесек те қи көрдік,
Ешкілі байдың қызы едік.
Ешкілі байдың қызы едік.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қиын тұрмысты, жоқшылық пен қысым көрген өмірді астарлап білдіреді. «Қой көрмесек те қи к...
Жарлы деп сөкпе ,
Пайғамбарға тілің тиеді ,
Жалғыз деп сөкпе ,
Құдайға тілің тиеді.
Пайғамбарға тілің тиеді ,
Жалғыз деп сөкпе ,
Құдайға тілің тиеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кедей адамды, жалғыз жанды кемсітуге, сөзбен түйреуге болмайтынын ескертеді. Тура мағынас...
Аспаннан киіз жауғанда,
Сорлыға ұлтарақ та тимейді.
Сорлыға ұлтарақ та тимейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — аспаннан киіздей қалың нәрсе жауса да, сорлы адамға одан бір ұлтарақ т...
Құл құтылар құрықтан,
Күң құтылар сырықтан.
Күң құтылар сырықтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — малды ұстауға арналған құрық пен сырықтан құл мен күңнің құтылуы. Аста...
Жабырқамас көңіл жоқ,
Жанып бітпес көмір жоқ.
Жанып бітпес көмір жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірде мұңаймайтын, жабықпайтын жан болмайтынын айтады. Әр адам басынан түрлі қиындық, өк...
Ең көп оқылған
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Аш бала тоқ баламен ойнамайды,
Тоқ бала аш болам деп ойламайды.
Тоқ бала аш болам деп ойламайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның тұрмыс жағдайы әртүрлі болса, олардың ойы мен көңіл күйі де бірдей болмайтынын бі...
Жыртық үйдің де құдайы бар.
**Негізгі мағынасы** Жыртық үйдің де құдайы бар деген мақалдың тура мағынасы — кедей, жұпыны, тозған үйдің де иесі, несі...
Кісі ақылымен бай болғанша,
Өз ақылыңмен жарлы бол.
Өз ақылыңмен жарлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға өз ойына, өз шешіміне сүйенуді үйретеді. Тура мағынасында, біреудің ақылымен мол т...
Етігің тар болса,
Бұл дүниенің кеңдігінен не пайда?
Бұл дүниенің кеңдігінен не пайда?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал таршылық пен қолайсыздықты бастан кешкен адамға кең дүниенің де қызығы жоқ екенін білдір...
«Жоқшылық туралы» мақал-мәтелдер – тұрмыстың тар кезеңін, мұқтаждық пен қиындықты бастан өткерген халықтың өмірлік тәжірибесінен туған нақылдар. Бұл топтағы даналық сөздер адамды сабырға шақырып, барға қанағат, жоққа төзім етуге үйретеді, тіршіліктің сынағында рухты түсірмей, амал табуға жетелейді.
Жоқшылық жайлы мақалдар еңбекқорлықтың, үнемшілдіктің және бірліктің мәнін айқындайды: таршылықта қолдағыны бағалау, ысырапқа жол бермеу, ортақтасу секілді ұстанымдар насихатталады. Сонымен бірге олар үміт пен жігерді күшейтіп, «жоқтан бар жасау» деген ойды бекітіп, қиындықты жеңудің жолы – әрекет пен табандылық екенін меңзейді.
Жоқшылық жайлы мақалдар еңбекқорлықтың, үнемшілдіктің және бірліктің мәнін айқындайды: таршылықта қолдағыны бағалау, ысырапқа жол бермеу, ортақтасу секілді ұстанымдар насихатталады. Сонымен бірге олар үміт пен жігерді күшейтіп, «жоқтан бар жасау» деген ойды бекітіп, қиындықты жеңудің жолы – әрекет пен табандылық екенін меңзейді.