Жоқшылық туралы 331
Жоқшылық туралы мақал-мәтелдер: таршылықта сабыр, еңбек пен үміттің қадірін ұқтыратын нақыл сөздер.
331
Мақал-мәтел
101.7K
Қаралым
307
Орташа
Сұрыптау:
Бас ауырып, балтыр сыздар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның денесі қартайғанда немесе қатты шаршап, көп қиындық көргенде ауыратынын білдіреді...
Жаяуға таяу жер де алыс.
**Негізгі мағынасы** Жаяу жүрген адамға аз қашықтықтың өзі ұзақ көрінеді. Бұл мақал тура мағынасында аяқпен жүрген кісіг...
Қарны ашқан қазанға қарайды.
**Негізгі мағынасы** Қарны ашқан адам ең алдымен ас іздейді. Бұл мақалдың тура мағынасы — аш адам қазанға, яғни тамақ бо...
Кедейге қонақ болсаң, кекірерсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кедей, таршылық көріп отырған адамның үйіне қонақ болып барудың өзіндік қиындығы бар екен...
Інгеніме қараймын деп мінгенімнен айырылдым.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал асығыс шешімнің, орынсыз алаңдаудың зиянын ескертеді. Адам өзіндегі бар, қолындағыны сақт...
Бір сауда иіп кетеді,
Бір сауда киіп кетеді.
Бір сауда киіп кетеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сауда-саттықта әртүрлі нәтиже болатынын меңзейді: бір сауда пайда әкеліп, адамды өсірсе,...
Бай кісі балпаң,
Жарлы кісі жалтаң.
Жарлы кісі жалтаң.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бай мен жарлы адамның тұрмыс айырмасын бейнелейді. Бай кісі сенімді, орнықты, еркін жүріс...
Арық атанды жүк қартайтады,
Семіз қойды май қартайтады,
Күйгелек адамды ой қартайтады.
Семіз қойды май қартайтады,
Күйгелек адамды ой қартайтады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мен малдың күйін салыстыра отырып, әр нәрсенің өзіне лайық жүктемесі болатынын аңғар...
Қалтасында тиын жоқ,
Түйенің тісін санайды.
Түйенің тісін санайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қалтасында ақшасы жоқ адамның бос қарап, пайдасыз іске әуестенуі. Аста...
Ұны жоқтың құны жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ұны жоқ адамның, яғни тіршілікке қажет қорегі жоқтың жағдайы мүшкіл де...
Бұйырған малға тісің тисін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адамға тағдырдан, несібеден келген малдың берекесі болсын, соны пайдал...
Ішіне шынашақ айналмайды.
**Негізгі мағынасы** «Ішіне шынашақ айналмайды» деген мақал бір нәрсенің ішкі кеңістігі өте тар, сыйымсыз, не адамға қо...
Құл құтылар құрықтан,
Күң құтылар сырықтан.
Күң құтылар сырықтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — малды ұстауға арналған құрық пен сырықтан құл мен күңнің құтылуы. Аста...
Қарны ашқан кәрі дауын даулайды.
**Негізгі мағынасы** Қарны аш адам аштықтың азабынан ойы бұзылып, ұсақ-түйекке де ашуланғыш келеді. Мақал тура мағынасын...
Жарлылық сені қайтейін,
Жандай досты жат еттің.
Кәрілік сені қайтейін,
Сөйлер сөзге мерт еттің.
Жандай досты жат еттің.
Кәрілік сені қайтейін,
Сөйлер сөзге мерт еттің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам басына түскен екі ауыр халді — жарлылық пен кәрілікті — ащы мысқылмен суреттейді. Ту...
Ең көп оқылған
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Аш бала тоқ баламен ойнамайды,
Тоқ бала аш болам деп ойламайды.
Тоқ бала аш болам деп ойламайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның тұрмыс жағдайы әртүрлі болса, олардың ойы мен көңіл күйі де бірдей болмайтынын бі...
Жыртық үйдің де құдайы бар.
**Негізгі мағынасы** Жыртық үйдің де құдайы бар деген мақалдың тура мағынасы — кедей, жұпыны, тозған үйдің де иесі, несі...
Тек жүрсең - тоқ жүресің.
**Негізгі мағынасы** Тек жүрсең – тоқ жүресің деген мақалдың тура мағынасы: адам орынсыз әуреге түспей, сабыр сақтап, қ...
Кісі ақылымен бай болғанша,
Өз ақылыңмен жарлы бол.
Өз ақылыңмен жарлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға өз ойына, өз шешіміне сүйенуді үйретеді. Тура мағынасында, біреудің ақылымен мол т...
«Жоқшылық туралы» мақал-мәтелдер – тұрмыстың тар кезеңін, мұқтаждық пен қиындықты бастан өткерген халықтың өмірлік тәжірибесінен туған нақылдар. Бұл топтағы даналық сөздер адамды сабырға шақырып, барға қанағат, жоққа төзім етуге үйретеді, тіршіліктің сынағында рухты түсірмей, амал табуға жетелейді.
Жоқшылық жайлы мақалдар еңбекқорлықтың, үнемшілдіктің және бірліктің мәнін айқындайды: таршылықта қолдағыны бағалау, ысырапқа жол бермеу, ортақтасу секілді ұстанымдар насихатталады. Сонымен бірге олар үміт пен жігерді күшейтіп, «жоқтан бар жасау» деген ойды бекітіп, қиындықты жеңудің жолы – әрекет пен табандылық екенін меңзейді.
Жоқшылық жайлы мақалдар еңбекқорлықтың, үнемшілдіктің және бірліктің мәнін айқындайды: таршылықта қолдағыны бағалау, ысырапқа жол бермеу, ортақтасу секілді ұстанымдар насихатталады. Сонымен бірге олар үміт пен жігерді күшейтіп, «жоқтан бар жасау» деген ойды бекітіп, қиындықты жеңудің жолы – әрекет пен табандылық екенін меңзейді.